کدخداها ی لیاول علیا.....؟!

فردوسی علیه الرحمه فرموده است :

کیامرث شد بـر جهان کـد خدای             نخستین به کوه اندرون ساخت جای
بدین پـاک یزدان گـواه مـن است            خــرد بـر زبان کـدخـدای من اسـت

 به انگشت بـنـمود بـا کــد خدای             کـه اینک یـکی اردشــیــری بـجـای
چنان چون به یک شهر دو کدخدای          بــود بــوم ایـشـان نـمـانـــد بـپـای
جـهـا نـا مـگــر کـور گشتی و گــر        بـه روبــه دهــی جـای شـیـران نـــر

از دوران صفویه تا قاجار، کدخداها به القاب دیگری چون؛ بیگ - کیخا- خواجه- خان – کلانتر و آقا (بزرگ طایفه) نیز شناخته می شدند. این القاب نیزدرکنار لقب کدخدایی مرسوم بوده است. وظیفه اصلی ایشان برقراری نظم و جمع آوری مالیات بوده است.

انتخاب کدخداها ازسوی کلانترهای هر ناحیه بوده است، ولی در آغازحکومت قاجار کدخداها ازسوی مالکان بزرگ، خوانین و یا کلانتران هرمنطقه انتخاب می شدند. درعهد پهلوی اول، کدخدایان توسط حاکمین ولایات مشخص در مصدر کار قرارمی گرفتند. 

در دوره پهلوی دوم توسط بخشداران و با مشارکت مردم و ریش سفیدان هر قصبه منصوب می شدند.

کدخداها معمولا عنصر محافظه کاری بودند چرا که رابط بین مردم روستا و حاکمین محسوب می شدند. از یکطرف نظرمردم روستا را به خود جلب می کردند و از سوی دیگر خود را به عناصرحاکمیت نزدیک می کردند. تا بتواند ازاین طریق صاحب امتیازات برتری باشند.

ازدیگر خصوصیات اخلاقی آنها، حمایت ازافراد خودی و نیز افراد بانفوذ ده بوده است. و همین امر باعث شده که بارها درقضاوت خود دچارمشکل شوند. دربعضی مواقع نیز رای را به نفع حامیان و نزدیکان خود صادر می کردند. این عامل موجبات بروز تفرقه و دو دستگی اهالی روستا می شده است. اگرچه درنهایت به خاطر نفوذ آنها برعوامل حکومتی رای حاکمان همان رای  کدخداها بوده است.

واما در بسیاری با قضاوت های یک طرفه منجر به بی عدالتی می شد.ظلم و ستم خان ها  ونمایندگان آنها و بیگاری کشیدن از طرف آنها زندگی را برای روستائیان تلخ کرده بود وخشم و خشونت بیگ ها و تفنگ چی ها ی آنها واطرافیان چهره ی روستا ها را تیره کرده بود.اما پس از اصلاحات ارضی زیاد از این بی عدالتی کاسته شده بود وخبری ازبی عدالتی وزورگوئی ها نبوده است .اطرافیان خان ها دست به هر کاری می زدند ،چون از حمایت و پشت گرمی خان ها برخوردار بودند واز عدم آگاهی مردم سوءاستفاده می کردند.در این میان یاغییان که گروهی دزد و چپاول گر بودند ،دست کمی از حان ها نداشتند.

 روستای لیاول علیاء مثل اغلب روستاها با ریاست  بیگ  یاکدخدا یا خان اداره می شده است     وروستاهای جلالده، گیاش ،برارود،لیاول سفلی،درادوارگذشته زیرنظرروستای لیاول بزرگ اداره می شده است .ومالیات از طریق نماینده یامیرزانویس بیگ یاخان جمع آوری می شده است .

خاطر نشان می گرددکه قبل از اصلاحات ارضی کشت زارها  ومراتع  دردست مالکان بزرگ بوده است و  دامدار وکشاورز فقط به عنوان مستاجر در آن کار  ودامداران فقط دامهای خودرادرمراتع  به چراوامی داشتند وبابت این کارشان سالانه مقدار ی پول به ارباب می دادند وبدون اذن نماینده ی مالک حق برداشت  وچرا درمراتع رانداشت اختلافات از طریق ریش سفید یا کدخدا حل و فصل می شد.

 

                                                                                             راستی یادم رفت که بگویم کدخدا های این وادی والامقام ونیکمنش وبزرگوار بارفتاروکدارنیک بودند ناگفته نماند که مورداعتمادمردم ده بودند وچه کارهای نیکی برای قریه شان انجام دادندواکنون که سالهاازآن زمان میگذرد وقتی که صحبت ازآنها به میان می آید بزرگان وسالخوردگان  ازخوبیهای آنهاسخن یادمیکنند .

اما درباب خصوصیات اخلاقی کدخداها، باید متذکرشد که ایشان ازطبقه بانفوذ روستاها بودند ومعمولاً باسواد و متدین و مورد اعتماد مردم روستا و نیز حاکمین وقت بودند. سن ایشان جهت تصدی این منصب معمولا میانسال رو به بالا بوده است. چرا که در برخورد با حاکمان و مامورین و خوانین بایستی تجربه کافی را جهت حل و فصل معضلات و مشکلات  رامی داشتند.

کلانتر های روستای لیاول بزرگ

از بزرگان ، زنده یادان ومعروفترین  کدخداهای روستا ی لیاول را ازجمله 1- کلانتر زرد امیرخان2 اسفندیاربیگ3- حاکم رضابیگ لیاولی 4- میرزا باقر خورگامى (جهانگیر رسا)، رئیس عدلیه استان گیلان 5-کدخداجوادحسن پور6-کدخدا نظام بوذری طالقانی و........  می توان نام برد .

پاکار: نماینده کدخدا درروستا پاکاربودکه کلیه دستورات کدخدا رااجرامی کرد.

 وظایف کلی وعمومی کدخداها:

1.مامور جمع آوری مالیات برای حاکمان درروستاها

2.اعزام سربازومشمولین برای حکومت مرکزی

3.همکاری درخلع سلاح کردن وجمع آوری اسلحه با مامورین حکام

4.رسیدگی به دعاوی واختلافات موجود بین روستاییان با کمک ریش سفیدان روستا

5.مامور حفظ امنیت روستا

6.رسیدگی به شکایات مربوط به تقسیم اراضی کشاورزی – چراگاه ها-مزارع-باغات و.....

7.رسیدگی به مشکلات خانوادگی مردم اعم از ازدواج وطلاق با استفاده ازموازین شرع

8..رسیدگی و بررسی زیرساخت های اساسی روستا اعم ازمکتب خانه، حمام،  امورامامزادها ،مساجد ،راه ها،جنگل ها وجاده ها.

از تمام همولایتی ها ؛عزیزان و بازدید کنندگان محترم تقاضا می شود که اطلاعاتی را که در خصوص کلانتر یا کدخدا روستا لیاوُل می دانند برای ما ارسال تا در این پست گنجانده شود. . ازهمه دوستان سپاسگزاریم  

 

/ 1 نظر / 164 بازدید
سمل قدیم

سلام با احترام و ادب خدمت رسیدم .سپاس