روستا کلیشم عمارلو

تاریخچه و علل پیدایش روستا و مراحل تکوین و توسعه آن

در ارتباط با علل پیدایش روستای مورد مطالعه عوامل طبیعی و سیاسی بیشترین نقش را داشته اند. تعدادی از روستاهای بخش عمارلو توسط حکومت های گذشته به صورت کوچ اجباری از سایر نقاط میهن مان به این منطقه شکل گرفته اند که روستای کلیشم نیز از این دسته می باشد.
ساکنان روستای کلیشم ازشش  طایفه ازجمله: البکی - ملک شاهی - ارسنگی - نعلبند - ولونی -کردکرمانج....  می باشند که هرکدام ازاین طایفه ها ازمکانی دیگر به این دیارکوچ نموده اند.

شناخت ساختار کالبدی و سازمان فضایی روستای کلیشم و جایگاه بافت با ارزش
در این روستا ساختار خانه ها در هماهنگی کامل بین عناصر کالبدی که ازنظرمعماری با توجه به مصالح بکار رفته شده در گذشته شامل :خشت خام ،سنگ، چوب ،ملاط کاه گل با بافت پیچیده ودرهم با کوچه های تنگ وباریک که قبل از زلزله سال ۶۹ از نمودار خاصی برخوردار بود ه است و
 شکل گیری محورهای عبوری و دسترسی، منطبق بر توپوگرافی زمین بوده و رفت و آمد در ملایم شیب ممکن را امکان پذیر می سازد.
در محور اصلی روستا نحوه ارتباط فضایی تا حدی تغییر می یابد. این محور که دارای شیب ملایم از شرق به غرب است، حد فاصل زمین های کشاورزی و لبه های بافت روستا قرار دارد. بافت روستا در این محور و زمین های کشاورزی در پیرامون محور شکل گرفته اند.چهار معبر اصلی، فرعی و کو هها وتپه ها از محور اصلی به سمت بافت روستا جدا گشته است و در جهت بافت با ارزش ادامه پیدا می کنند.
معبر اصلی از بقیه معابر عریض تر است و محور عبوری را به مرکز روستا و قبرستان این وادی متصل می کند.
این معبر مسیر خود را  بطرف بیرون از روستا به سمت جنگل های انبوه ادامه می دهد. البته به جز عناصر فوق قرارگیری خانه های با ارزش معماری و تاریخی مربوط به دوره های قاجار و پهلوی نیز به غنای این معبر می افزایید که متاسفانه زلزله خانمان سوز سال 69این روستا راکاملا ویران ساخته بود.
.
 از سوی دیگر تنها راه دسترسی سواره با موتورسیکلت وماشین درییلاقات واطراف امکان پذیر می باشد، از همین معابر تا تپه هاوبوته های جنگلی روستا ادامه دارد و از آن به بعد برای دسترسی به ارتفاعات وکوه ها باید با پای پیاده رفت. ارتفاعات  روستا با چشم انداز زیبا بر باغات و اراضی کشاورزی در انتهای محور اصلی داخل بافت جای گرفته و این محور را به عنوان محور فرهنگی، تاریخی و گردشگری روستا مطرح ساخته است
.
با توجه به توضیحات فوق و شناسایی بناهای با ارزش می توان احتمال داد که:
وجود چشمه  ای در منتهی الیه شمال شرقی حاکی از این است که هسته اصلی بافت روستا در نزدیکی آنجا شکل گرفته است و شامل محلات  مختلف مسکونی، قبرستان  واماکن عمومی و فضاهای دکان ها می شود. در مراحل بعدی،احتمالا چهار طایفه به دلایل مختلف سیاسی به این روستا کوچانیده شده اند

وبا فاصله ای اندک از هسته اصلی درکنار یکدیگر قرار می گیرند و چهار هسته جداگانه را تشکیل می دهند و محلات مربوط به این روستا درقدیم شامل فضاهای مسکونی، مذهبی  مساجد وازجمله مسجد جامع به همت اهالی نیز بازسازی شده، حمام خزینه ای ودکانها و..... ... می شده است.
هسته های چند گانه فوق دارای قدمت قاجاری بوده که در مراحل آتی عناصر و بناهای مربوط به دوره پهلوی به شکل ستاره ای و با تمایل به سمت کوهپایه و زمین های کشاورزی به بافت روستا اضافه شده است.

شناخت ترکیب‌ بناها ومناظر کلیشم

کلیشم دهی از بلوک فاراب دهستان عمارلوست که در بخش رودبار شهرستان رشت واقع است و 2000 تن سکنه دارد وراههای آن جاده ای  شوسه و باریک وشغل اهالی کشاورزی بویژه دامداریست. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 2.

روستا کلیشم با داشتن جاذبه‌های طبیعی وتاریخی هنوز به درستی برای گردشگران معرفی نشده است. یکی از ویژه‌گی‌های این روستا حفظ فرهنگ و تاریخ کهن این سرزمین است که با گذشت سال‌ها دچار تغییر نشده و در زندگی مردم این منطقه هنوز جاری است. از لحاظ وضع طبیعی و اقلیمی این وادی یک روستا با آب و هوای سرد کوهستانی است که در تابستان دارای هوایی مطبوع اما زمستانی نسبتا سرد دارد و اگر در بهار و تابستان به این سرزمین سفر کنید طبیعت زیبای این منطقه را هرگز فراموش نخواهید کرد.

بافت با ارزش روستا همراه با سرسبزی و خانه ،‌ باغ ‌ها و ترکیب آنها با سیمای جنگلی کوه‌ های جنوب روستا منظری زیبا از معماری، نور و رنگ را به وجود آورده است.
یکی از چشم ‌اندازهای زیبا برای بازدید جبهه‌ جنوبی  آن جنگل زیبائی  که شامل کاج و سرو کوهی و بنه وحشی و...دراینجا رشد می نمایند و شرقی تپه بزرگ روستاست که از پای کوهپایه، انبوه درختان جنگلی، منظره بدیعی را به وجود آورده است.

واما جنگلهای جبهه شمالی کلیشم که از انواع درختان منجمله  راش ،بلوط ،نارون، سخدار تا زرشک ،آلوو ازگیل وحشی و....تشکیل شده است واگرانسان دست به تخریب  این محیط زیست نزند و مراقب باشد باعث گسترش وانبوه جنگل میشودوبا ایستادن در کنار محور عبوری واقع در شمال روستا هم می‌توان مناظر و دورنمای بسیار زیبایی از روستا را دید. خانه‌ های زیبا و واجد ارزش معماری ـ تاریخی و هنری مربوط به دوره‌  اوایل زلزله 1369  از دیگر زیبایی ‌های روستای کلیشم است.
محل برخورد خیابان‌ ها و مسیرهای عبوری روستا با پیچ و خم‌ های آن موجب ایجاد تنوع بصری شده به طوری که در این مسیرها بیننده هر لحظه در انتظار خلق ترکیب جدیدی از فضاست.
در این روستا تنوع گیاهی، جانوری، آب‌‌ و هوای معتدل، خاک مساعد، چشم ‌اندازهای زیبا، باغ های میوه، کوچه ‌باغها و مزارع سرسبز، ترکیبی زیبا از محیط طبیعی و بومی را به وجود آورده است.
درازمنه قدیم  که دیلمان مرکز حاکم نشین بود. کلیشم مرکز مناطق فاراب بوده است فاراب قدیم از بیوورزن تا زکابرو دگاسر و گشنه رود تا زنش و دیار جان بوده است.

این روستا قبل از سال 1368 دارای بازار بزرگ که همه روستاهای اطراف تا اشکور تا کنگرین تا دیارجان خدمات ارائه می داد. کلیشم دارای 30 مغازه خواربار ، خشکبار و پارچه فروشی – کارگاه آهنگری و صیقلی نعلبندی 10 واحد ، کارگاه حلاجی و نمدمالی 5 واحد. کارگاه پالان دوزی 5 واحد – آرایشگاه مردانه 6 واحد – خیاطی 10 واحد – کفاشی و دوخت و دوز لوازم چرم 5 مغازه – کارگاه مسگری و سفید کردن ظروف مسی – تعمیر چراغ و ساخت ظروف مسی 3 واحد – مغازه. قهوه خانه و محل ماندن مسافران که از روستای اطراف برای داد و ستد می آمدند 5 واحد .مردم کلیشم مردمی متدین هستند. در سالهای گذشته درکلیشم سه باب مسجد 2 باب حمام عمومی – دبستان و مدرسه راهنمایی تحصیلی و دبیرستان وجود داشت که بسیاری از بچه های روستاهای اطراف در مدرسه راهنمایی تحصیلی و دبیرستان مشغول تحصیل بودند و در حال حاضر هم در مدرسه شبانه روزی تعدادی مشغول تحصیل می باشند.


جمعیت کلیشم از کرد و دیلمی وطایفه نعلبندان  تشکیل شده است کردها متعلق به قبیله ی ریشوند شاخه ای از ایل بزرگ ببه سلیمانیه عثمانی می باشند که به وسیله ی شاه عباس اول به این منطقه کوچانده شده اندوهشتصداجاق یاچادر کردهای ریشوندازقبیله بزرگ به به که هنوزطایفه ای ازآنهادرارزروم یاشهرزوراقامت دارند به وسیله شاه عباس بزرگ دررودبار واستان گیلان مستقر گردیده اند.
ومسکن این قبیله دردوطرف رودخانه شاهرود وساحل راست سفیدرود ازمنجیل به دیلمان است آنهابه لهجه کردی کرمانجی صحبت می کنندکه متاسفانه بمرور زمان به فراموشی سپرده شده است.واکنون کلیه اهالی روستا کلیشم به گویش دیلمی سخن می رانند.

 وعده ای دیگرهم ازکردهای کرمانج که توسط نادرشاه ازقوچان به این روستا کوچانده شده اندواما طایفه نعلبندان زیرشاخه ایل بزرگ چهارلنگ بختیای و احتمالا ازاصفهان به این دیارکوچانده شده است.

درلیست قدیمی ازروستاهای عمارلو که بوسیله میرزا ابراهیم درسال1859میلادی نوشته شده مالیات روستا کلیشم و روستاهای زیر مجموعه آن بالغ بر4152قران15شاهی بوده است.

اهالی روستا کلیشم به شش دسته تقسیم میشوند که اصطلاحا" به هر دسته یک دانگ شمرده میشود. بنا به اظهارات مردم ، این دسته ها هر کدام دارای سابقه و گذشته ای متفاوت بوده و به مکانی دیگر در ایران برمیگردند. اسامی دانگها عبارتند از:البکی - ملک شاهی - ارسنگی - نال بند - ولونی و کرمانج.....

شغل اکثراهالی برپایه دامداری استوار است. در کنار دامداری اهالی بصورت جزئی کشاورزی نیز میکنند که قابل توجه نیست. اما چیزی که در گذشته باعث شهرت و توجه به این روستا بود و باعث مرکزیت آن در میان روستاهای همجوار شده بود ، انجام فعالیتهای تجاری و خرید و فروش محصولات تولیدی سایر روستاها در بازار این روستا بود. متاسفانه بعد از زلزله سال ۶۹ روستا در بن بست قرار گرفته و مزیت فوق را از دست داده است.

این مهم باعث مهاجرت اکثر سکنه شده و افت شدیدی را از نظر رشد و توسعه داشته است . امید است مسئولان اهمیت وجود راههای ارتباطی را برای این روستا و روستاهای همجوار درک کرده و اقدامی موثر در این خصوص ارائه نمایند.


مردم کلیشم را 6طایفه تشکیل داده اندکه عبارتند از:نعلبند/ملکشاهی/ولیانی/علی بکی/ارسنگی و کرمانج....که عمدتا" از نقاط مختلف کشورودر زمانهای حکمرانی شاهان وسلاطین گذشته به دلیل مخالفت بااستبدادوجورحاکمان به این منطقه که فاقد امکانات وشرایط سخت آب وهوایی بود کوچانده شدندورفته رفته با کار وتلاش کلیشم فعلی را بوجود آوردند.
قلعه  فلکی سر کلیشم

قلعه یا دژ به معنی استحکامی که در یک مکان  برای زندگی  کردن مردم ساخته می‌شده‌است.ازاین قلعه به هنگام جنگ‌ها استفاده می‌شده و تا زمانی که بیم حمله دشمن وجود داشته در درون قلعه می‌ماندند و معمولاً در درون آن آذوقه زندگی برای چندین ماه موجود بوده است.


یکی از این قلعه ها که درپیرامون روستا کلیشم وجود دارد بنام محلی  فلکی سر می باشد که قلعه ای زیبا و تاریخی ومنحصر بفرد دراین روستا خودنمایی میکند و نیاز به توجه میراث فرهنگی و کارشناسان تاریخ و کاوشگران را داراست.

یاوری در کلیشم:
یاوری که همان کمک رسانی ،همدردی واستمداد می باشد یکی از مراسم سنتی در این آبادی بود ه است که ریشه در فرهنگ اسلامی ایرانی مردم مسلمان و شیعه ی و متمدن سرزمین مان داردو معمولا جوانان غیور کلیشمی در فصول برداشت محصول به کمک یکدیگر می رفتند وحتی زمانی که مشکلی برای فردی بوجود می آمد ویا خانواده ای  مشکل یا درگیر  بر پایی مراسم عروسی ویا عذا بودند به آنهایاری می رساندند .
گویش مردم کلیشم
مردم کلیشم به زبان دیلمی سخن میرانند. نوع گویش آنها مخصوص این منطقه می باشد و شباهت زیادی با زبان مردمان دیلمان دارد.در حقیقت ساکنان کلیشم ، جیرنده ورودبار به همراه بسیاری از مردم ییلاقات کوهستان دیلم از زبان و فرهنگ مشترکی برخوردارند.ریشه هایی از زبان تبری نیز در این  گویش دیده میشود

حمام خزینه ای کلیشم

واما درروستای کلیشم بقایای یک حمام عمومی خزینه ای قدیمی به جا مانده از دوران قاجار در این روستابوده که اهالی برای استحمام  کردن به حمام می آمدند. که این حمام تداعی کننده حمام های سنتی ایران زمین می باشد.

 
فضای این حمام‌ یک فضای گنبدی‌شکل نیمه‌تاریک پر از بخار بود که روشنایی آن از نورگیر‌هایی که دربالای آن ساخته بودند به دست می‌آمد. وسط این فضا حوض بزرگی بود و اطراف آن سکوهایی که به این حیاط «بینه» می‌گفتند. دور تا دور سکوهای رختکن، تیرهای بلند قرار داشت که گوی‌های شیشه‌ای رنگارنگ از آن آویخته بود و یک کوزه بزرگ سفالین آب سردنیز روی چهارپایه نزدیک حوض قرار داشت. 

 این حمام‌ نیز همچون بازار محل اجتماعات بوده و مراسم مهمی چون حنابندان، حمام عروسی، زایمان و... نیز در آن انجام می‌شده. استا حمامی کارگرهیزم آور افرادی بودند که خدمات خزینه را برعهده داشتند و از پیش از اذان تا غروب کار می‌کردند که این حمام درسال 69 تخریب گردیده بود که به یاری و همت اهالی کلیشم حمام عمومی و بسیار زیبای کلیشم باز سازی شده است که یک نفر از خیرین  این روستا هزینه  وخرج ومخارج این حمام قدیمی را متقبل شدند.....خوب بگذریم.

جغرافیای انسانی(مردم شناسی)

کلیشم دارای حدود۲۰۰ خانواروجمعیتی بالغ بر ۷۰۰ نفر می باشد. گویش مردم دیلمی  بوده ولباس زنانه محلی در گذشته شامل مندیل/دستمال گلدوزی شده بلند سفید/جلیقه دوخته شده به سکه/سر تومان وپیراهن بلندبودکه پس از گذشت زمان و نفوذ فرهنگ شهری ومهاجرت اهالی به شهر تغییر یافته واکنون عموم زنان از لباسهای معمول شهری استفاده می کنند
یکی ازمناطق زیبا وگردشگری در این وادی میتوان دریاچه خلوشکو رانام برد .خولشکو ( kholeshtkoo) یا خولشتکه نام منطقه ای خوش آب و هوا در دل سلسله جبال البرز است که در حریم مراتع روستایی به نام کلیشم واقع شده است . از لحاظ جغرافیایی و تقسیمات مملکتی این منطقه جزء شهرستان رودباردر استان گیلان محسوب می شود.

آنچه که باعث شهرت این منطقه شده وجود دریاچه ای به همین نام است .
ومنطقه خولشکو بنا به اظهارات اهالی کلیشم مکان سکونت مردم در سنوات قدیم بوده است. همین مردم تایید می کنند که بر اساس حفاریهای صورت گرفته و آثار بدست آمده در جوار دریاچه کنونی روستایی وجود داشته  است.

مراسم آیینی ومذهبی در کلیشم:

کلیشم از دیر باز به عنوان روستای مذهبی در منطقه مشهور بود بطوریکه مراسم آیینی در روستا با تعصب و جدیت خاصی بر گزار می شد ومراسم تاسوعا و عاشورای آقا اباعبدالله الحسین (ع) و روزه داری عموم مردم کلیشم از پیران تا جوانان  در ماه رمضان نمود عینی دینداری و پاسداری از ارزشهای دینی مردم این دیاراست .

 و وجود زمینه وظرفیت فراوان دینی ومذهبی در روستا پرورش مردان غیور وغیرتمند به شهادت رسیده در ۸سال دفاع از میهن ووجود عالمانی چون مرحوم آیت الله شیخ غلامحسین گیلانی که بیش از نیمی از عمر خود را در نجف اشرف سپری نمود وفرزندش مرحوم شیخ ابوالقاسم فاضل وفرزندش مرحوم شیخ محمدحسین فاضل که مزارشان  در روستای ناوه ودر کنار مرقد شریف امامزادگان احمدومحمد ابن موسی ابن جعفر (ع) قرار دارد و پیران کلیشم از زهد وتقوی وپارسایی این سلسله روحانی سخن بسیار گفته اند

که ذکر آن در این پست نمی گنجد ونیز مرحوم آقا شیخ ضیاء باقری از طلبه های شجاع ودلیر وانقلابی کلیشم که متاسفانه در حادثه ای به دیار باقی شتافت ودیگر مردان وزنان پاک وغیرتمندو متدین کلیشم که در اقصی نقاط کشور زندگی می کنند واز افتخارات این وادی محسوب می شوند.
مراسم آیینی در کلیشم
علم واچینی/مراسم شبهای قدر/عید قربان وعید فطر/تاسوعاوعاشورا/شام غریبان و...
مراسم سنتی دراین روستا عروسی میباشد که شامل خواستگاری/نامزدی/عیدی بری/هیما بار/گوشتی بری/نارنج زنی و...که هر یک از موارد بر شمرده با کیفیت خاصی برگزار می شد وهمیشه شور ونشاط وشادمانی را با خود به همراه داشت بطوریکه تابستان هر سال بهترین وپر خاطره ترین زندگی هر کلیشمی بود وشاهد برگزاری بیش از ۲۰ عروسی در روستا بودیم واز عروسیهای کلیشم هیما بار وبرداشتن گوسفندقربانی عروس وداماد هرگز از یادها فراموش نمی شود.
مراسم حلول سال نو وعید نوروز:

شال: کیسه دوخته شده از پارچه که نخی بلند بدان آویزان بود واز بالای آتشدانهای منازل توسط نوجوانان به محل زندگی ساکنین به پایین هدایت می شد وضمن ایجاد نشاط پیام حلول سال نو را به ارمغان داشت و چون شادی آور بود صاحب خانه فراخور توان مالی خود انعامی را در کیسه قرار می داد که عمدتا وسایل خوراکی مثل گردو فندق تخم مرغ و.. بود وسپس به بالا کشیده می شد .

تاکنون دراین روستا 159نام خانوادگی به ثبت رسیده که ازجمله خانواد های فیضی- داداشی- جعفری- جعفرزاده- باقریها- غلامی- غلام زاده-مژدهی- زینعلی- حیدری- برزگر- سهرابی -نموداری - نوروزی –عادل- قدردان- فاضل – آقائی – ملائی- قنبری – صفرزاده – طوفانی- قاسم زاده – قاسمی – عبدی – نجار- نجارزاده – سیفی- امانی- عباسی-اسدی- قربانپور-حقشنو-طالبی-صفائی- صفار- درویشی - درویش زاده- صادقی- کاظمی- مقدس- رهبر- اسماعیلی- ایمانی- رنجبر- نقدی - روحی - روحبخش - روحی مقدم - ابدی خواه - اسماعیل زادگان- محمدپور - ستوده - زیرک- کلبی-حسن زاده- عابدینی-مسیح- یعقوبی- یعقوب زاده - عموپور- عمویی- ثابت - غفرانی - زارع- جانباز- ربیعی- آتش گر- شیرمحمدی- فرج زاده - عابد- تیغ نورد- حیدری - سبزه پرور- حبیبی- گلی- خلیلی- علیپور- قویدل- مهدوی- نورانی- رمضانی- مداح- بهرامی- یوسف نژاد- پور رحیمی- بابائی- مرتضوی- فتحی پور- عسگری- مهدی زاده- اکبری- علیزاده- دیلمی- نادی- گدازی- قائمی- سعیدی- عینی پور- رجبی- رجبعلی پور- شاهی-احمدی- دهقان -دهقان زاده -جلیلی- رحیمی-عدالت جو-رحمتی-کشت کار-رحمتی- پورشفقی-حسیننزاد- صابر- -میرزاآقایی- صفری-نظر- خانی- تقیپور-عظیمی-باقری-بخشی پور-سعیدیان-امینی-مرادیپور- سلیمانی- رمضانپور-حلاجی-فضلی- نظری-نظر نژاد-روح نژاد -حسین نژاد- بلوند-عبدالهی-مهرابی-محمدرحیمی-زمانی-حداد-شعبانی- شعبانزاده-فهیم گهر-حاجیپور-قربانی-دانش -فلاح-محمدعلی پور- مینایی- زمانی- اصغری- کارگر- میرزائی- امیدی- رستمی-ترابی -خشنود -رجبی زاده -نازی رامیتوان نام برد

در جای جای این سرزمین راز و رمزهایی نهفته است که تامل در هر یک از آن چشمانت را به اسرار یک سرزمین تازه باز میکند وهیجان همه وجودت را تسخیر می کند وداستانها وافسانه های اسطوره ای تو را به دنبال خود می کشد اینجا کلیشم است مهد نام آوران اسطوره ای وسر زمین دلاوران وجنگجویان مردان دیلمی که قدمتی به اندازه تاریخ دراین سرزمین دارند باید گوش وجان سپرد به راز ورمزهایش ودیده گشود بر همه شاهکارهای طبیعتش واینها همه وهمه نشانه هایی از زیبایی های خالق یکتاست.

ازهمه همولایتی های کلیشمی و بازدید کنندگان محترم تقاضا می شود که اطلاعاتی را که در خصوص این روستا می دانند برای ما ارسال تا در این پست گنجانده شود.

کلیشم،kelishom

—-

کلیشم،kelishom
——

kelishom،کلیشم

منبع: عکسها ازسایت عمارلو

ویرایش از

تاریخ دارالمرز گیلان نوشته رابینو صفحه 21-305-306-311

رجوع کنید به سرتیپ‌پور، پانویس، ص 42).

سده هشتم، حمداللّه مستوفى (ص60)

( جوینى، ج 3، ص 138، پانویس 3؛ کاشانى، ص 186 و پانویس 7؛ مرعشى، پانویس ص 428؛ رابینو ، ص 267).

وب-کلیشم رودبار-کلیشم69

باتقدیر وتشکر ازاستاد ارجمندم جناب آقای حبیبی خرمکوهی 

و دوستان گرامی جناب آقایان سیف اله باقریها و ولی روحبخش کلیشمی 

/ 6 نظر / 387 بازدید
مهدی

درود بر شما هم ولایتی .وبلاگی بسیار عالی و خوبی دارید.ممنون ازاینکه در مورد کلیشم هم مطلب گذاشتین.وبلاگ شما را در وبلاگ اخبار کلیشم لینک کردم.موفق باشید.

مرجان

[تایید]

نازی

سلام از مطالب شما بسیار لذت بردیم. در خصوص اسامی افراد ثبت شده روستا عرض می شود خانواده «نازی» فراموش شده است. با تشکر

نازی

سلام از مطالب شما بسیار لذت بردیم. در خصوص اسامی افراد ثبت شده روستا عرض می شود خانواده «نازی» فراموش شده است. با تشکر

مهدی

درود بر شما هم ولایتی .وبلاگی بسیار عالی و خوبی دارید.ممنون ازاینکه در مورد کلیشم هم مطلب گذاشتین.وبلاگ شما را در وبلاگ اخبار کلیشم لینک کردم.موفق باشید.

امیر

سلام لطفا عکس های این روستا را از جا هایی مانند خشکه بهره مند سازید[لبخند]