درباره ما
علی اکبری لیاولی

راهنماي وبلاگ
سايتهاي کاربردي سايتهاي خبري سايتهاي استان گيلان
پنجار (PINCAR) و جایگاه آن در زندگی، فرهنگ و ادبیات کردی نويسنده: علی اکبری لیاولی - یکشنبه ۱۸ تیر ۱۳٩۱

پنجار (PINCAR) و جایگاه آن در زندگی، فرهنگ و ادبیات کردی

در زبان کردی به گیاهان قابل خوردنی که در فصل بهار می رویند پنجار (Pincar) می گویند. برخی از این گیاهان به صورت خام خورده می شوند و برخی دیگر به صورت پخته در ترکیب انواع نان های محلی استفاده می شوند. به این گونه نان های محلی که در ایام بهار و وفور و فراوانی پنجار، در روستاها پخت می شود نانێ یێگنجه‌ (Nanê Yêgince) گفته می شود. گیاهانی مانند که‌ره‌نگ (Kereng) ، پیوک (Pîvik) و … به صورت خام خورده می شوند و برخی دیگر مانند گوولک، گزریک ، سینگێ که‌وان و … جوشانده و تمیز شده و سپس همراه سایر مواد و ادویه جات مخلوط شده و در پخت نان استفاده می شود. تحقیقی از هه‌سه‌نێ مه‌تێ در رابطه با پنجار و جایگاه آن در زندگی، فرهنگ و ادبیات کردی تقدیم می گردد.


PINCAR

Hesenê METÊ
Bi roxweşî û tavên barana sê mehên buharê re, hinek giyayên çolê jî bi tenan re derdikevin rûyên zeviyan. Kal û pîrên me Kurdan jî her wekî gelên din (û meriv dikare bibêje bêhtirîn jî) kifş kirine ku, ji van giyan hinekên wan dête xwarin. Bi tevayî ev giyayên ku tenê xwarin di nav xelkê de bi navê «PINCAR» ê tête nasîn. Her babetê vê pincarê jî, bi navekî taybetî têde navandin.

پنجار
هه‌سه‌نێ مه‌تێ
ب ڕۆخوه‌شی و تاڤێن بارانا سێ مه‌هێن بوهارێ ڕه‌، هنه‌ک گیایێن چۆلێ ژی ب ته‌نان ڕه‌ ده‌ردکه‌ڤن ڕوویێن زه‌ڤیان. کال و پیرێن مه‌ کوردان ژی هه‌ر وه‌کی گه‌لێن دن (ئوو مه‌رڤ دکاره‌ ببێژه‌ بێهترین ژی) کفش کرنه‌ کو، ژ ڤان گیان هنه‌کێن وان دێته‌ خوارن. ب ته‌ڤایی ئه‌ڤ گیایێن کو ته‌نێ خوارن د ناڤ خه‌لکێ ده‌ ب ناڤێ «پنجار» ئێ تێته‌ ناسین. هه‌ر بابه‌تێ ڤێ پنجارێ ژی، ب ناڤه‌کی تایبه‌تی تێده‌ ناڤاندن.

 

پنجار
هه‌سه‌نێ مه‌تێ
ب ڕۆخوه‌شی و تاڤێن بارانا سێ مه‌هێن بوهارێ ڕه‌، هنه‌ک گیایێن چۆلێ ژی ب ته‌نان ڕه‌ ده‌ردکه‌ڤن ڕوویێن زه‌ڤیان. کال و پیرێن مه‌ کوردان ژی هه‌ر وه‌کی گه‌لێن دن (ئوو مه‌رڤ دکاره‌ ببێژه‌ بێهترین ژی) کفش کرنه‌ کو، ژ ڤان گیان هنه‌کێن وان دێته‌ خوارن. ب ته‌ڤایی ئه‌ڤ گیایێن کو ته‌نێ خوارن د ناڤ خه‌لکێ ده‌ ب ناڤێ «پنجار» ئێ تێته‌ ناسین. هه‌ر بابه‌تێ ڤێ پنجارێ ژی، ب ناڤه‌کی تایبه‌تی تێده‌ ناڤاندن.
پنجار، د ناڤا خه‌لکێ ده‌ ڕۆله‌که‌ پێخوارنیێ دلیزه‌. ئانگۆ هه‌روه‌کی قاتخ ب نان تێته‌ خوارن. هنه‌ک بابه‌تێن پنجارێ خاڤی و هنه‌ک بابه‌تێن وێ  ی دێته‌ که‌لاندی تێ خوارن. دیسا ژ هنه‌ک بابه‌تێن وێ تێته‌ هشککرن و هنه‌ک بابه‌ت ژی ب ته‌ری تێته‌ خوارن. ل سه‌ر ڤێ یه‌کێ ئه‌م دکارن ببێژن کو پنجار، نه‌ به‌س پێخوارنیا هه‌ر سێ مه‌هێن بوهارێ یه‌ ؛ دکاره‌ د هه‌ر مه‌هێن سالێ ده‌ ژی بێته‌ بکارانین. ب تایبه‌تی خوارن ئان پێخوارنیا گوندیان ئه‌، لێ باژاریێن مه‌ ژی ژێ ئیستفاده‌ دکن. من گه‌له‌ک جاران ب چاڤێن خوه‌ دیتیه‌ کو گوندی، د چووینا خوه‌ یا باژێر ده‌ توور و تێرێن خوه‌ ژ پنجارێ داگرتنه‌ و که‌تنه‌ ڕیا باژێر. ئه‌ڤ، ئان ژ بۆنا فرۆتنێ ئان ژی ژ بۆ ناس و دۆستێن خوه‌ یێن باژاری، بوویه‌.
ئه‌م د ڤر ده‌ باش تێدگهێن کو پنجار، د هه‌ر ده‌مێن دیرۆکێ ده‌ ؛ د ته‌نگاسی ئوو فه‌ره‌یی، د هه‌بوون و تونه‌بوون، د سه‌رهلدان و مه‌لوولکه‌تن، د شکه‌ستن و سه‌رکه‌تنا (کو هه‌تا نها سه‌رکه‌تنا خه‌لکێ کورد نه‌ بوو به‌ ژی) خه‌لکێ کورد ده‌، ل چیان، ده‌شت ئوو به‌رێن نه‌والان ئه‌و ب ته‌نێ نه‌ هشتنه‌. هه‌ر ده‌م ب وان ڕه‌ بوویه‌، ژ کێف و قه‌هرا وان بێ پار نه‌ مایه‌… و هه‌تا ئیرۆ ژی.
ب ڕاستی ژی، پنجار نه‌ کو ته‌نێ ژ مه‌ کوردان ڕه‌ بوویه‌ پێخوارنیا به‌ر نانێ تسی. ب قاسی ڤێ ژ مه‌ ڕه‌ بوویه‌ کولتور\\. ئه‌م هه‌می ژی دزانن کو گه‌له‌ک کلام، چیرۆک ئوو مه‌ته‌لۆکێن مه‌ ل سه‌ر پنجارێ ژی هه‌نه‌. «پیرێ نه‌مره‌ بوهار تێ ؛ کالۆ نه‌مره‌ پنجار تێ».
ژ هێله‌که‌ دن ڤه‌، هاتنا بوهارێ ئان به‌رهه‌ڤکرنا پنجارێ، ژ بۆ که‌چ و بووکێن مه‌ دبێ سه‌ده‌مێن ده‌رکه‌تنا ژ مال و سه‌یرانگه‌هێ. بوهاران که‌چ و بووکێن مه‌ (جارنا خۆرتێن مه‌ ژی) ژ تاشتیان هه‌ته‌ ڕۆئاڤا ل ناڤ زه‌ڤیان، ل دۆر که‌له‌م و به‌ندان و ل به‌ر قه‌راخێن نه‌والان پنجارێ به‌رهه‌ڤ دکن. ئه‌ڤ ڕه‌وشا، ژ که‌چ و خۆرتان ڕه‌  دبه‌ جیه‌کی ڕانده‌ووویێ ژی. و پر که‌چ و خۆرتێن مه‌ هه‌ڤوودن ل ڤان ده‌رنا دیتنه‌ ئوو ڕه‌ڤاندنه‌. ئه‌ڤ ژی ب ناڤێ «چووینا پنجارێ» بوویه‌. هه‌ر وه‌کی کو کلاما «بلا ناتا ئه‌ڤ بوهارا سالا ئیسال» هێسرێن گه‌له‌ک دێیان ڕژاندیه‌. دیسا، کو که‌چه‌ک بده‌ په‌ی خۆرته‌کی، مینا تنازه‌کی ژ دێ و باڤێ وێ ڕه‌ ووسا دێته‌ گۆتن :
خالێ زلفۆیێ نه‌چار،
وه‌ قیزه‌ک دا وه‌ک هه‌ر جار،
نه‌ هوون بن نه‌ژی پنجار.
کو ئه‌م گوهێن خوه‌ بدن که‌چکه‌ک کو ل مال مایه‌، (نه‌ زه‌ووجی یه‌) ووسا دبێژه‌ :
که‌ره‌نگۆ ڕه‌نگ ب ڕه‌نگۆ
بوهار هات ب هه‌فت ڕه‌نگۆ
سه‌رێ خوه‌ ده‌رخه‌ ل من ده‌ره‌نگۆ
دبه‌ کو ژ ڤان چارینێن تنازی ئان هه‌نه‌کی، ل هن ناڤچه‌یێن کوردستانێ نه‌یێته‌ بکارهانین. ئه‌ز ب خوه‌ ژیامه‌ کو د زارۆکتیا مه‌ ده‌، ته‌ڤ که‌چ و لاوان ؛ ئه‌م ل سه‌ر  بانان و د ناڤا کوچان ده‌ بازددان و مه‌ دگۆت :
تۆلکێ دخوم تۆل دبم
سه‌رخانیکان هۆل دبم
لێ مه‌ هه‌میان ژ گوهداریا کلاما «تۆلکڤانێ مه‌یرۆ» کریه‌ و ڤێ کلامێ.ژی، ده‌نگبێژا مه‌ یا ب ناڤ و ده‌نگ مه‌یره‌مخان دبێژه‌ :
گرخۆپانێ ب سیر ئه‌
لێ لێ مه‌یرۆ
ڤا سوارا هیره‌-هیره‌
تۆلکڤانێ مه‌یرۆ…
مه‌ گۆت بوو کو کورته‌چیرۆکێن مه‌ ژی، ل سه‌ر پنجارێ هه‌نه‌. لێ نڤساندنا چیرۆکان ئێ گه‌له‌ک جی بگرێ. ژ بۆ ڤێ یه‌کێ ژی، ئه‌م د سه‌ر چیرۆکێن کو ل سه‌ر پنجارێ هاتنه‌ گۆتن ڕه‌ گاڤ دکن. ته‌نێ ئه‌م دکارن ببێژن کو ب ڕاستی ژی پنجار، ب هه‌ر ئاوایی د ناڤا خه‌لکێ مه‌ ده‌ ب جی بوویه‌. ئه‌ڤ گۆتنا ژی ژ ده‌ستانا مه‌مێ ئالان:
ژ به‌رێ دا هه‌یه‌ گۆتنه‌که‌ مه‌زنان و کالان ئه‌.
دبێژن : تو جاران باوه‌رنابه‌ بژنانه‌،
دلێ وان گش مینا تایێ که‌ره‌نگانه‌،
با، کێ ده‌رێ بخوازه‌، وێ دا دبه‌ ب ڕۆژانه‌.
ئه‌ڤ گۆتنا، ژ-بۆ قنێن) سه‌رسڤک، بێبریار و دوروو دێته‌ گۆتن. ب ڕاستی ژی ده‌ما کو که‌ره‌نگ هشک دبه‌، بێروومه‌تیا خوه‌ ژی ب خوه‌ ڕه‌ تینه‌. ب با، نانۆز و تالازێ ڕه‌ ژ کۆکا خوه‌ دبه‌ و هه‌تا نه‌وال، گه‌لی و تالدان تۆت و گر دبه‌، دچه‌. د ڤێ وارێ پنجارێ ده‌ ب کورته‌بێژ، ئه‌ز دکارم ببێژم کو پیرێن مه‌ ل به‌ندا بوهارێ، کالێن مه‌ ژ بۆ خوارنا پنجارێ، که‌چ و خۆرتێن مه‌ ژی ژ بۆ دیتنا سه‌ر و چاڤێن یارێ نووبوهارێن سالا دپێن. ئانگۆ هاتنا بوهارێن نو، دلخوه‌شیا خه‌لکێ مه‌ هه‌میان ئه‌.
من دخوه‌ست کو بکارانینا هه‌موو بابه‌تێن پنجارێ بنڤسینم. لێ ئێ ب سه‌رێ خوه‌ نڤسه‌که‌ دوور و درێژ بوویه‌. ژ به‌ر ڤێ یه‌کێ ژی، ئه‌ز دو بابه‌تێن پنجارێ ته‌نێ کات دکم کو خه‌لکێ مه‌ چاوان بکار هانی نه‌.
خازیگ : دو بابه‌تێن خازیگێ هه‌نه‌. ژێ یه‌ک ؛ خازیگا مۆرک کو ل ناڤا زه‌ڤیێن جۆتکری و شووڤان تێ. و ژێ یه‌ک ژی ؛ خازیگا سپی یه‌ کو ئه‌ڤ ل به‌یاران و پرترین ل چیان ئوو د ناڤا که‌له‌مان ده‌ تێ. هه‌تا مه‌ه و نیڤه‌کێ به‌ر خوه‌ دده‌. خازیگ ب شکل، مینا تایێن ده‌زیێ سۆلان ئه‌. ده‌ما کو دێته‌ هوورکرن و شووشتن، ئاڤه‌ک مینا گلێزێ ژێ دهه‌رکه‌ و که‌ف دده‌. خازیگ ب ته‌نێ ژی، د ڕوون ده‌ دێته‌ سۆرکرن و دێته‌ خوارن.
مه‌رڤ دکاره‌ هێکان ژی باڤێژن به‌ر و ووسا بخون. خازیگ د به‌ر گرارێ ده‌ ژی دێته‌ هوورکرن و ووسان ب کار تێ. مینا کو خازیگ ب تێری دێته‌ بکارهانین، مه‌رڤ دکاره‌ هشک بکه‌ و ل زڤستانێ ژی ب کار بینن. لێ خازیگ، خاگی نایێته‌ خوارن.
که‌ره‌نگ : پرترین ل ناڤا زه‌ڤیێن هاژۆتی، ل چیێن ڕه‌پن، ل ئه‌ردێن تاری (ئاخا سپی و بۆز) و ل چیان شین دبه‌. مه‌رڤ دکاره‌ ببێژه‌ کو ژ خێندی مێرگ و ئه‌ردێن ب ئاڤ، ل هه‌ر جی و واری پر-هندک تێ. که‌ره‌نگ ب ناڤینا مه‌ها جۆتان، هه‌تانی داویا مه‌ها گولانێ ژی ژ بۆ خوارنێ ب کار تێ. که‌ره‌نگ هم خاگی دێته‌ خوارن و هم ژی ب چه‌ند بابه‌تان دبه‌ شیڤ. که‌ره‌نگ به‌رێ دێته‌ خاشاندن و دووره‌ د ڕوون ده‌ دێته‌ سۆرکرن.
کو هه‌به‌، مه‌رڤ دکاره‌ چه‌ند هێکان ژی باڤێژن به‌ر و بخون. ئان ژی ماست لێ کن ئوو بکار بینن. ئه‌ڤ، خوارن ئان شیڤێن ژ که‌ره‌نگێ بوون. لێ که‌ره‌نگ وه‌کی دن ژی بکار تێ.
مه‌رڤ دکاره‌ هور که‌ و باڤێژه‌ به‌ر گێرمیا مه‌یر ژی. من ب خوه‌ نه‌ خواریه‌ لێ ل گۆر گۆتاران، داگرتنا که‌ره‌نگێ ژی دبه‌. دبه‌ کو که‌ره‌نگ، ب چه‌ند جورێن دن ژی وه‌ره‌ بکارهانین. ماریفه‌تا که‌ره‌نگێ هینا ژی دکاره‌ بدۆمه‌. ژ هێله‌ک دن ڤه‌، ژ شیرێ که‌ره‌نگێ به‌نیشت دێته‌ چێکرن. ده‌ما کو که‌ره‌نگ ئێدی دبوهوره‌ و ژ بۆ خوارنێ ناڤێته‌ بکارهانین، شیرێ کو د قورمێ که‌ره‌نگێ ده‌ تیرتر دبه‌. که‌ره‌نگناسد ڤێ وه‌ختێ ده‌، دبرن وه‌ک مشتاخه‌ ل به‌ر تاڤا ڕۆیێ هشک دکن. شیرێ کو ژ قورمێ که‌ره‌نگێ دهه‌رکه‌، پشتی ده‌مه‌کی خوه‌ دگرێ و دبه‌ به‌نیشت.
مه‌ د ڤان هه‌ردوو بابه‌تێ پنجارێ ده‌ ژی دیت کو، هنه‌ک بابه‌ت ب خاگی، هنه‌ک هم خاگی و هم ژی دێته‌ سه‌ردان، که‌لاندن ئان سۆرکرن. هنه‌ک بابه‌تێن پنجارێ ژی ته‌نێ دێته‌ که‌لاندن. وه‌ک تۆلک، گویرز، شێلمۆک…
نها ناڤێن پنجارا کو ئه‌ز دزانم ئه‌ڤ ئن : پونگ، که‌ره‌نگ، ڕه‌شاتک، ئاخپاندر، که‌ربه‌شک، تۆلک، شه‌نگ، گویرز، خازیگ، شێلمۆک، پاریێ که‌کۆ، نانێ چووچێ، ده‌رزیا له‌گله‌گێ، کاهری، خه‌رده‌لک، شیرم، مه‌ندک، لێخه‌ندوور، تووسک، جارچارک، زه‌ینه‌بۆک، سه‌رسپیچک، لووشک، ترشۆ، که‌ربه‌شک، سیرماستک، چه‌خشوور… پنجارڤانێن خه‌لکێ مه‌، هنه‌ک گیایێن کو دشبن ڤێ پنجارێ ژی، ناسینه‌. ژ بۆ کو خه‌لک وان ب کار نه‌یینه‌، ناڤێن هه‌یوانان لێ کرنه‌. سه‌ر قسێ :
ترشۆ ئا – ترشۆیێ مه‌رڤان ب – ترشۆیێ گا
که‌ربه‌ش ئا – که‌ربه‌شکا مه‌رڤان ب – که‌ربه‌شکا که‌ران
خازیگ ئا – خازیگا مه‌رڤان ب – خازیگا کووچکان.                                                   

بر گرفته ازسایت الله مزار کرمانج خراسان

لينک      نظرات ()      

آخرين مطالب
موضوعات
(٦۳) آهنگها (٤) استان 'گلستان (۱) استان خراسان رضوی (٢) استان خراسان شمالی (۳۱) استان آذربایجان (۱) استان آذربایجان شرقی (٤) استان آذربایجان غربی (٢) استان اردبیل (٧) استان اصفهان (۱) استان البرز (٤) استان بندرعباس (۱) استان بوشهر (۱) استان تهران (٢٦) استان تهران 1 (۱۱) استان خراسان رضوی (٤) استان خراسان شمالی (٢) استان خوزستان (٢) استان زنجان (۱٢) استان سمنان (۱) استان سیستان وبلوچستان (۱) استان شمال خراسان (۱۱) استان فارس (۸) استان قزوین (۱۳) استان قم (۳) استان گرگان (٥) استان گلستان (٢) استان گیلان (٦٧) استان گیلان1 (٧) استان لرستان (۱) استان مازندران (۸) استان همدان (۱) استان کردستان (٧) استان کرمان (۳) استان کرمانشاه (۱۱) استان یزد (٢) بخش خورگام (۸) بخش خورگام 1 (٢٥) بخش خورگام 2 (۳٦) بخش خورگام 3 (٢٦) بخش خورگام2 (٢٠) بخش رحمت آباد (۱٧) بخش عمارلو (۳٧) تاریخ ایران (۸) تاریخ ایران2 (۱٢) تاریخ ایران3 (٦) تاریخ ایران4 (٥) تاریخ ایران5 (٥٠) حیوانات (٢) داروهای گیاهی (۱۱) دیلمان (٢۱) دیلمان 1 (٦) رودبار (۸) رودبارجنوب (۱) روستاها (٤) روستاهاشگفت انگیز (٥) سوسف (٢٠) سوسف 1 (۱۳) سوسف1 (٩) شعر (۱٤) شعر1 (۱۳) شعر2 (۱۳) شعر3 (۱۱) شعر4 (۳٥) شگفت انگیزترین گلها (٢) شهرستان رودبار (۱٤) شهرستان رودبار 1 (۱۱) شهرستان رودبار1 (۳۳) عکس ها (٢۱) عکس ها2 (٩) عکس ها3 (۱٧) عکس ها4 (۱۳) عکسها 5 (٦٦) عکسها6 (۱٥) غذاها (٥) غذاها 1 (۸) فیلم (۱) ماه رمضان (۱٠) مذهبی (٩) مذهبی 1 (۱٠) مذهبی 2 (۱٥) مذهبی2 (۱) مذهبی3 (۱٠) مذهبی4 (۱٧) مذهبی5 (۳٠) کردهای کرمانج شمال خراسان (٤) کردهای کرمانج عمارلو (۱٢)
لينک دوستان
سرزمین آسمانی ما دیلمستان زیتون خبر شــهـرداری بـــــره ســــر سایت روستای دشتویل سایت گوفل خورگام پایگاه خبری هفـت شـــهر نـیـــوز شهرداری منجیل پایگاه خبری تحلیلی کلارنا آهنگ کرمانجی روستا لیاول سفلی روشنگر علیرضا دولتی دشتکان قلب سفیدرود ماهین نیوز خدمات کامپیوتری سهیل عمــــــــــارلـــــــــــــــو نــــــــــــوای رودبـــــــار روستاي زيباي خــــــــــرمكـــــــــوه بخش عـــــــــمارلـــــــــــو سرزمین مه و خورشید دهكده خاطرات(داماش) منجیل نیوز الله مزار کرد کرمانج زبان قوچان شارشار شهادت ســـــــرا خدایا به تو پناه میبرم امامزاده عباس (ع) چهارمحل روستای پاشاکی روستای حشمت آباد چمبل پاکده دوستانه روستای زیبای جـــو بـــــن روستای جوبن هفته نامه شکوفه های زیتون سرزمینی به نام طالکوه ازتبار یــــــــــــــــــــــاس کرمانج تاریخ کرد.هنرمندان موسیقی خراسان بــــاران بـــبـــار...کرمانج شیروان خورگام گیلان سایت تخصصی کردی کرمانجی پورتال خبری جوانرود هوال هیات محبّان الزهراءبسیج چهارمحل مشق شیدایی برارود روستای من چلکاسر دست نوشته ها یک خبرنگار بيــــــــــــــــان شاعر حسین تقدیسی روستای سیبن خورگام روستای انارک______ول بهشت کمشده لیاول میکال فریاد جام مارلیک روستای پاکده روستای نوده خورگام صدای پشتکلا جلیسه دهکد ه عشق راه ما انوش اکبـــــــــــــــری یه دهات داریم هیشکی نداره روستای برارود علي ولي الله كركان بندر انزلي سه رياس قاصدك هان چه خبر آوردي ؟ تاریخ ماتاریخ وتمدن ایران جهان باستان روستای صیقلده خورگام موسيقي نبض زندگي بره سر رودبار جعفرآبادخلخال (كرمانج) ما سه تا کردان شیراز كلبه تنهايي من روستاي پاكده دهياري معدن سنگرود شكوفه هاي گيلاس قوم بزرگ كرمانج روستای کوشک الموت سایت بهراه روستا ي شيركده زيباترين شعر بــاغــبــانــی ســــبـــز قوشخانه سرملی وچهابرمحل دانش پراکن (بزرگترین تارنگار دانشی پارسیان) قوچان روستای کلایه رودبار وبلاگ روستای ناش مجله خبری فارنک بیمه ملت نمایندگی۲۷۴۱- خدایا دوست دارم پایگاه فرهنگی مذهبی علویان شیرکده سمل قدیم (زندگی) روشن تر از خاموشی چراغی ندیدم وبسایت پیرکوه ققنوس روستاي دودر شهرستان سيربك رئین بجنورد خراسان شمالی روستاهای زیبای گیلان دوسالده خسته ازروزگار zerd welati min - زه رد وه لاتئ من : روستای زرد در استان خراسان شمالی قطره ای زاسمان چکیدبه زندگی آپلودسنتر فارس لرن http://textlink.ir عینک سه بعدی پیک8 سایت آپلود7 ابزار نمایش اسلایدر تصاویر کرم باله آ اطلس تاریخی ایران پیش ازاسلام پیکو فایل روستای نخودتپه همجوار کوه سهیل(سی ویل) موسیقی کرمانجی روستای چاپارخانه گیلان تاریخ گیلان ومازندران عشایر ، رنگواره های یک رنگ اخبار فناوري اطلاعات شبکه دوستان بهشت من شبکه اجتماعي ادبيات جهان