درباره ما
علی اکبری لیاولی

راهنماي وبلاگ
سايتهاي کاربردي سايتهاي خبري سايتهاي استان گيلان
آئین های سنتی ترکمن ها نويسنده: علی اکبری لیاولی - چهارشنبه ٢٦ مهر ۱۳٩۱
عروسی ترکمن ها ، دگرگون شده در گذر زمان
 آئین های سنتی ترکمن پر از رمز و رازهایی است که برخی از این آئین های قدیمی و کهن امروزه در گذر زمان کمرنگ و فراموش شده است.

 عروسی های سنتی ترکمن از جمله جاذبه های این قوم کهن و ریشه دار رنگین کمان ایران است که امروزه تنها در برخی موارد با عروسی های دوران گذشته شباهت دارد.

 

مهریه های بالا، تجملات، خرج های زیاد و... از جمله مشکلاتی است که گریبانگر جوانان مناطق مختلف از جمله ترکمن شده و موجب فراموشی برخی آئین های اصیل و سنتی شده است.به رغم وجود این مشکلات، هنوز می توان در گوشه و کنار ترکمن صحرا ، مراسم های عروسی سنتی را مشاهده کرد که سراسر این مراسم ریشه در فرهنگ غنی ترکمن دارد.
 


نگاهی به آئین های سنتی و عروسی های ترکمن، بیانگر صفا و سادگی زیستی است که از این قوم به یادگار مانده است و به عنوان تحفه ای ارزشمند به نوعروس ها و دامادها هدیه می شود.
 
عروسی ترکمن ها پر از رمز و راز است که به دوران های قدیمی زندگی آنها بستگی دارد، مراسم ازدواج در گذشته تا حدودی متفاوت تر از مراسم عروسی در حال است، ازدواج ترکمن ها در گذشته چندین مرحله داشت.
 
سوزآتمک ، تصمیم گیری پدر و مادر عروس، دوزدادرمگ یا شیرینی رد کردن ، تعیین شیر بها یا اتاقه بوریگ و روز عروسی از جمله مراحل جشن عروسی ترکمن هاست که نوع و شیوه اجرایی برخی از این رسوم فرق کرده است.
 
 
برخلاف برخی مناطق که میزان مهریه عروس را سکه به تعداد سال تولد نوعروسان تعیین می کند، این مرحله از عروسی ترکمن بسیار ساده بوده است.شیر بها نیز در گذشته به صورت مال، گوسفند، گاو، قوچ و شتر بود که به عروس داده می شود و به باور ترکمن ها، شیربها جنبه هدیه دادن دارد.
 
بولماق، پذیرائی، مصائب (مصاحب)، عروس کشی، اوجه، اللش درمه و قایتارمق از جمله مراحل عروسی سنتی ترکمن هاست که امروزه در شیوه اجرای آن تفاوتهایی ایجاد شده است.

طاهر سارلی یک محقق ترکمن در مقاله ای می گوید: یک روز قبل از عروسی همه خویشاوندان داماد با ریش سفیدان محل به خانه عروس می روند، در این روز ریش سفیدان با پدر عروس صحبت می کنند و در میزان مهریه به توافق می رسند.
 
وی افزود: زن ها نان های مخصوصی به نام قاتلمه و اکمک که قاتلمه ضخیم و اکمک نازک است، می پزند و به خانه عروس می برند در این روز طلاهای زیادی نیز به عروس کادو می دهند و جشن بزرگی برپا می کنند.فردای روز قودابولماق، عروس با دوستان و آشنایان خود جشنی را بر پا می کنند که در آن خویشان داماد نیز حضور دارند و به این جشن، پذیرایی گویند.
 
به گفته سارلی ، در مراسم عروس کشی، صبح فردای مصاحب در جلوی خانه داماد ماشینهای عروس و داماد را تزئین می کنند ، ماشینها بوق زنان به طرف خانه عروس می روند، عروس با ینگه ها منتظر نشسته است، سپس گلجه (زن برادر) داماد با گلجه عروس چاشو (نوعی روسری مخصوص قرمز رنگ که عروس باید قبل از سوار شدن به ماشین آن را بر سر بگذارد) را به یکدیگر پرت می کنند و دعوای ساختگی را راه می اندازند و در این دعوای ساختگی گلجه داماد و گلجه عروس نام پدر و پدربزرگ عروس و داماد را معرفی می کنند.
 
وی خاطرنشان کرد: سپس گلجه داماد چاشو را گرفته بر سر عروس می گذارد و عروس با دوستان و فامیلان نزدیک خود سوار کجاوه می شود.وقتی که عروس را به خانه داماد می آورند با ینگه هایش در یک اتاق می نشینند و همسایه های داماد به دیدن عروس می آیند.
 
این محقق ترکمن بیان داشت: در ضمن برای عروس و داماد قلب گوسفندی را کباب کرده و به دو نیم تقسیم می کنند و نصف آن را به عروس و نصف دیگر را به داماد می دهند تا بخورد به این امید که قلب و دل آنها با هم باشد و هیچکس حق خوردن از این کباب را ندارد.
 
وی درباره مراسم اوجه گفت: زنان فامیل غذایی به نام چگدرمه (پلو قرمز رنگ شبیه استانبولی) درست می کنند و برای عروس و داماد در ظرفهای جدا می ریزند، عروس و داماد باید هر کدام از ظرفهای یکدیگر بخورند و بعد پیشانی بند پارچه ای و دایره شکلی به نام «آل لانقی» بر سر عروس می گذارند.

گوک بوری از دیگر آئین های سنتی ترکمن ها در مراسمهای عروسی است که از این قرار بود، عروس سوار بر اسب می شد، در حالیکه در دستش بره ای بود، داماد با دوستانش او را تعقیب می کرد تا بره را از دست عروس بگیرد، این عمل در واقع پیروزی داماد بر عروس بود، که آن عمل «گوگ بوری» یا گرگ سبز نامیده می شد.
 
سچمک، قاپی ساقلاماق، یاشینماق، و... از دیگر آئین های عروسی ترکمنی است که برخی از این آئینها یا اجرا نمی شود و یا شیوه اجرایی آن ها فرق کرده است.
 
در گذشته مراسم عقد ترکمن ها با وکالت انجام می شد و در ادارت رسمی ثبت نمی شد و  وکیل عروس با اشاره به وکیل داماد می گوید:«من از این مرد مقداری طلب دارم که همین الان می خواهم»، وکیل داماد با ظاهری پرخاشگر می گوید:«من از کجا به تو بدهکارم» و کار با یک دعوای ساختگی که به آشتی می انجامد پایان یافته و عاقد ضمن گذاشتن شیرینی در دست آنان خطبه عقد را می خواند و بعد طرفین از آبی که اصطلاحا «نکا سو یا آب نکاح» گفته می شود می نوشند.
 
قبل از غروب آفتاب دست عروس و داماد را در دست یکدیگر گذاشته، زنان قبیله برای خوشبختی آنان شعر می خوانند و دعا می کنند.
 
ترجمه شعری که زنان در این مراسم می خوانند این است: پیراهن بد مپوشان، نان جو مخوران، دست راستش در روغن زرد، دست چپش در آرد بگذار (کنایه از ثروت). نگذار کسی او را نیش بزند. مثل یونجه به هم بچسبید مثل ساقه درخت مو به هم بچسبید. پول های زیادی برایش خرج کن، پیراهن گرانبها برایش بخر، ماه رو را به تو سپردم، تو را به خدا سپردم.
 
افسوس که گذر زمان و ماشینی شدن موجب فراموشی برخی سنت های بدیع و ماندگار شده است و برای احیای این سنت های کهن، برنامه ریزی، تدبیر و مستند سازی ضرورتی اجتناب ناپذیر است.منبع:خبرگزاری مهر

لينک      نظرات ()      

آخرين مطالب
موضوعات
(٦۳) آهنگها (٤) استان 'گلستان (۱) استان خراسان رضوی (٢) استان خراسان شمالی (۳۱) استان آذربایجان (۱) استان آذربایجان شرقی (٤) استان آذربایجان غربی (٢) استان اردبیل (٧) استان اصفهان (۱) استان البرز (٤) استان بندرعباس (۱) استان بوشهر (۱) استان تهران (٢٦) استان تهران 1 (۱۱) استان خراسان رضوی (٤) استان خراسان شمالی (٢) استان خوزستان (٢) استان زنجان (۱٢) استان سمنان (۱) استان سیستان وبلوچستان (۱) استان شمال خراسان (۱۱) استان فارس (۸) استان قزوین (۱۳) استان قم (۳) استان گرگان (٥) استان گلستان (٢) استان گیلان (٦٧) استان گیلان1 (٧) استان لرستان (۱) استان مازندران (۸) استان همدان (۱) استان کردستان (٧) استان کرمان (۳) استان کرمانشاه (۱۱) استان یزد (٢) بخش خورگام (۸) بخش خورگام 1 (٢٥) بخش خورگام 2 (۳٦) بخش خورگام 3 (٢٦) بخش خورگام2 (٢٠) بخش رحمت آباد (۱٧) بخش عمارلو (۳٧) تاریخ ایران (۸) تاریخ ایران2 (۱٢) تاریخ ایران3 (٦) تاریخ ایران4 (٥) تاریخ ایران5 (٥٠) حیوانات (٢) داروهای گیاهی (۱۱) دیلمان (٢۱) دیلمان 1 (٦) رودبار (۸) رودبارجنوب (۱) روستاها (٤) روستاهاشگفت انگیز (٥) سوسف (٢٠) سوسف 1 (۱۳) سوسف1 (٩) شعر (۱٤) شعر1 (۱۳) شعر2 (۱۳) شعر3 (۱۱) شعر4 (۳٥) شگفت انگیزترین گلها (٢) شهرستان رودبار (۱٤) شهرستان رودبار 1 (۱۱) شهرستان رودبار1 (۳۳) عکس ها (٢۱) عکس ها2 (٩) عکس ها3 (۱٧) عکس ها4 (۱۳) عکسها 5 (٦٦) عکسها6 (۱٥) غذاها (٥) غذاها 1 (۸) فیلم (۱) ماه رمضان (۱٠) مذهبی (٩) مذهبی 1 (۱٠) مذهبی 2 (۱٥) مذهبی2 (۱) مذهبی3 (۱٠) مذهبی4 (۱٧) مذهبی5 (۳٠) کردهای کرمانج شمال خراسان (٤) کردهای کرمانج عمارلو (۱٢)
لينک دوستان
سرزمین آسمانی ما دیلمستان زیتون خبر شــهـرداری بـــــره ســــر سایت روستای دشتویل سایت گوفل خورگام پایگاه خبری هفـت شـــهر نـیـــوز شهرداری منجیل پایگاه خبری تحلیلی کلارنا آهنگ کرمانجی روستا لیاول سفلی روشنگر علیرضا دولتی دشتکان قلب سفیدرود ماهین نیوز خدمات کامپیوتری سهیل عمــــــــــارلـــــــــــــــو نــــــــــــوای رودبـــــــار روستاي زيباي خــــــــــرمكـــــــــوه بخش عـــــــــمارلـــــــــــو سرزمین مه و خورشید دهكده خاطرات(داماش) منجیل نیوز الله مزار کرد کرمانج زبان قوچان شارشار شهادت ســـــــرا خدایا به تو پناه میبرم امامزاده عباس (ع) چهارمحل روستای پاشاکی روستای حشمت آباد چمبل پاکده دوستانه روستای زیبای جـــو بـــــن روستای جوبن هفته نامه شکوفه های زیتون سرزمینی به نام طالکوه ازتبار یــــــــــــــــــــــاس کرمانج تاریخ کرد.هنرمندان موسیقی خراسان بــــاران بـــبـــار...کرمانج شیروان خورگام گیلان سایت تخصصی کردی کرمانجی پورتال خبری جوانرود هوال هیات محبّان الزهراءبسیج چهارمحل مشق شیدایی برارود روستای من چلکاسر دست نوشته ها یک خبرنگار بيــــــــــــــــان شاعر حسین تقدیسی روستای سیبن خورگام روستای انارک______ول بهشت کمشده لیاول میکال فریاد جام مارلیک روستای پاکده روستای نوده خورگام صدای پشتکلا جلیسه دهکد ه عشق راه ما انوش اکبـــــــــــــــری یه دهات داریم هیشکی نداره روستای برارود علي ولي الله كركان بندر انزلي سه رياس قاصدك هان چه خبر آوردي ؟ تاریخ ماتاریخ وتمدن ایران جهان باستان روستای صیقلده خورگام موسيقي نبض زندگي بره سر رودبار جعفرآبادخلخال (كرمانج) ما سه تا کردان شیراز كلبه تنهايي من روستاي پاكده دهياري معدن سنگرود شكوفه هاي گيلاس قوم بزرگ كرمانج روستای کوشک الموت سایت بهراه روستا ي شيركده زيباترين شعر بــاغــبــانــی ســــبـــز قوشخانه سرملی وچهابرمحل دانش پراکن (بزرگترین تارنگار دانشی پارسیان) قوچان روستای کلایه رودبار وبلاگ روستای ناش مجله خبری فارنک بیمه ملت نمایندگی۲۷۴۱- خدایا دوست دارم پایگاه فرهنگی مذهبی علویان شیرکده سمل قدیم (زندگی) روشن تر از خاموشی چراغی ندیدم وبسایت پیرکوه ققنوس روستاي دودر شهرستان سيربك رئین بجنورد خراسان شمالی روستاهای زیبای گیلان دوسالده خسته ازروزگار zerd welati min - زه رد وه لاتئ من : روستای زرد در استان خراسان شمالی قطره ای زاسمان چکیدبه زندگی آپلودسنتر فارس لرن http://textlink.ir عینک سه بعدی پیک8 سایت آپلود7 ابزار نمایش اسلایدر تصاویر کرم باله آ اطلس تاریخی ایران پیش ازاسلام پیکو فایل روستای نخودتپه همجوار کوه سهیل(سی ویل) موسیقی کرمانجی روستای چاپارخانه گیلان تاریخ گیلان ومازندران عشایر ، رنگواره های یک رنگ اخبار فناوري اطلاعات شبکه دوستان بهشت من شبکه اجتماعي ادبيات جهان