درباره ما
علی اکبری لیاولی

راهنماي وبلاگ
سايتهاي کاربردي سايتهاي خبري سايتهاي استان گيلان
رختشویخانه زنــــجــــان نويسنده: علی اکبری لیاولی - سه‌شنبه ۱٩ فروردین ۱۳٩۳
از رختشوی خانه دیروز   تا موزه امروز  

1.gif
مردمان ایران زمین از سر صدق‌نیت شان صفحه‌های زرینی برای تاریخ و فرهنگ این دیار به یادگار گذاشته‌اند. نسلی نه چندان دور، خوب به یاد دارند که زندگی در دوره‌های گذشته به چه روش و شیوه‌ای بوده است. تصورش را بکنید که حتی در برخی موارد به دلیل یک بیماری ساده و به علت نبودن امکانات اولیه بهداشتی، فرد بیمار زندگی را بدرود می‌گفت؛ به یقین آنها که سن و سالی دارند، موارد بسیاری از این نمونه‌ها در خاطرشان مانده است.

گرچه مطلب این بار ما نیز روایت یک موزه است، اما اندکی متفاوت با دیگر مطالب این وبلاگ درماه ‌های پیش خواهد بود؛ چرا که فلسفه پیدایش این موزه و معماری آن بسی بیشتر از خود موزه و محتوای آن اهمیت دارد.راستی یادم رفته که بگویم بااتفاق خانواده درتعطیلات عیدامسال به این شهرسفرکرده بودیم و ازجاهای تاریخی و دیدنی تماشا یی هم کردیم

تاریخ ماندگار در کوچه فرهنگ

گردشگران زنجان بدون شک در این شهر گذرشان به بافت قدیمی و تاریخی شهر در خیابان سعدی می‌افتد و صد البته از آنجا سرکی هم به کوچه «فرهنگ» خواهند کشید.


در آن جا یک در چوبی قهوه‌ای رنگ با نمایی از آجر دیده می‌شود که بر سر در آن یک تابلوی نه چندان مناسب با عبارت «موزه رختشویخانه» دیده می‌شود؛ البته این محل به «بابا جامال چوقوری» نیز مشهور است.

2.gif

3.gif

4.gif

 سال 1345 هـ . ق 2 برادر به نام‌های مشهدی اکبر(معمار) و مشهدی اسماعیل با هم پیمان بستند که قصه تلخ رختشویی زنان صبور و فداکار این سرزمین را به پایانی خوش بدل کنند. آنها همت گماردند و بنایی بنیان نهادند در خور فرهنگ این دیار. بنایی که به لحاظ معماری و از نظر کاربردی، شهره روز و به اذعان تمام کارشناسان، در جهان بی‌نظیر است.

7.gif

 

به این ترتیب اولین سنگ بنای ساختمان «رختشویخانه» گذاشته شد. آنها کار را در نهایت کمال آغاز و با همان زیبایی و استحکام به پایان رساندند.

جالب است بدانید سنگ‌های استفاده شده در این ساختمان از یک معدن سنگ در یکی از روستاهای نزدیک زنجان به نام «اژدهاتو» به این محل انتقال داده شده است.

سنگ‌ها به شیوه‌ای چشم‌نواز توسط استادان شهر حجاری شده و در ساخت بنا استفاده شدند.

فضای بنای رخشویخانه قدیم یا همین موزه مردم شناسی فعلی، در کل دارای دو بخش است؛ نخست، بخش مدیریت که دارای یک محل مسکونی و یک حیاط است.

این بخش بیشتر برای سرایداری و مدیریت مجموعه مورد استفاده قرار می‌گرفت. چنانچه نقل شده ‌همسر معمار این بنا ،‌کار نظم و مدیریت مجموعه را عهده‌دار بوده است.

اما بخش دوم آن که قسمت اصلی و کاربردی بناست، یک سالن با شکوه است که برای شستن رخت و ظروف کاربری داشته؛ این سالن نگاه هر بیننده‌ای را مسحور خود می‌کند.

وجود یازده ستون که حالت قرینه دارند و همچنین سقف گنبدی شکل و نورگیرهای آن یک اثر معماری ویژه و بی‌نظیر را پدید آورده است که بدون شک از دیگر اشیاء و ماکت‌های درون موزه جذاب‌تر و زیباتر است.

رعایت بهداشت در شستن وسایل، از دیگر موارد مهمی است که مورد توجه سازندگان موزه کنونی و رختشویخانه سابق، قرار گرفته است. چهار حوض فیروزه‌ای رنگ، نمای چشم‌نوازی به این سالن بخشیده است.

مجسمه‌های مومی زنان در حالت‌های مختلف کنار حوض‌ها قرار داده شده است و بازدیدکنندگان می‌توانند بخوبی کاربری هر کدام از حوض‌ها را از نزدیک ببینند.

لباس‌ها و ظروف بسیار کثیف در حوض نخست که در انتها قرار دارد شست‌وشوی اولیه می‌شدند؛ آب این حوض ازدیگر حوض‌های بالا دستی تامین و به این ترتیب از ورود میکروب‌ها و مواد آلاینده به حوض‌های دیگر جلوگیری می‌شد.