درباره ما
علی اکبری لیاولی

راهنماي وبلاگ
سايتهاي کاربردي سايتهاي خبري سايتهاي استان گيلان
سفر به دیار نــــیـــــاســــــــــــرکاشان نويسنده: علی اکبری لیاولی - جمعه ٧ مهر ۱۳٩۱

        نیاسر «شهر سبز» کویر



 

کویر یعنی سراب. غولی بی شاخ و دم. قراردادی که میان ذهن ما بسته شده و هنور هم کاربرد خودش را دارد. کویر کاشان هم خوب این نکته را گرفته است. برای همین است که جاده کاشان به سمت نیاسر مسافران را به بازی و شوخی می گیرد و مسیر رنگارنگی را در چشم آنها می نشاند. از سبزی به بیان لم یزرع می برد و از بیابان به باغ می کشاند. اینجاست که قرارداد ذهنی ما به هم می خورد. کویر کاشان می خواهد بی گناهی خود را به تو اثبات کند تا دیگر از او غولی نسازی و این را خیلی خوب اثبات می کند. برای همین است وقتی از دل این جاده به سوی شهرت رهسپار می شوی، بارها با خودت تکرار می کنی که این سفر، آخرین سفر به این سرزمین نیست.
    از دل ماشین، چشم ها را به دوسوی جاده می دهیم و تردستی های کویرکاشان را به تماشا می نشینیم. آنجا که چشم به افق می سپاریم، هرم داغ بیابان را روی گونه ها حس می کنیم و ناگاه چشمان ما دریده می شود از زمردی که از درختان و گیاهان در دل کویر پاشیده اند. تعبیری از یک رویا. رد سراب و اعاده حیثیت از کویر. البته اینجا هنوز دو انتخاب داری سراب یا رویایی محقق شده، که هر جا سراب بوده، خود خواستی.
    با مسافر بادهای همیشه هموار دم غروب  میان حضور خسته اشیا نگاه منتظری حجم وقت را می دید و روی میزهیاهوی چند میوه نوبر به سمت مبهم ادراک مرگ جاری بود  مسافر از اتوبوس پیاده شد...



  او همیشه بوی سفر می دهد. افسون شده تر از ما اوست که از همان ابتدا همسایه صحرا بود و تمام رویاهایش به بیابان راه داشت. ما نیز از اتوبوس پیاده می شویم و آرام و آهسته آنچنان که خطی برشیشه نازک تنهایی اش نیفتد، گام به گام تعقیبش می کنیم و به زور خود را در لحظه های شگرف تنهایی اش سهیم می کنیم. او به کجا می رود. آهسته و آرام ردش را می گیریم. می خواهیم بدانیم به دنبال چیست؟ در جستجوی صدای خوبی بود که چون یک سبزینه عجیب در انتها و عمق صمیمیت محزون که در ادراک یک کوچه برود و تنهایی بزرگش را با آن پر کند. عصر، عصر معراج پولاد و آهن است و غلبه ماشین برانسان و او از چیزی واهمه دارد! از کوچه های تاریکی که حاصل ضرب تردید و کبریتند.
    و او از چیزی می گریزد! از سطح سیمانی قرن در شب اصطکاک فلزات. به کجا؟ به کجا می خواهد بگریزد که ما را چنین سرگشته نگه داشته است؟ در جستجوی شهری است که پنجره هایش رو به تجلی باز است. بدین گونه بود که سفرش را با گنجشک های دره گنگ آغاز می کند و بوداوار از هر تعلقی می رهد تا به سمت وسعت بی واژه هایی برود که مدام او را می جست.
    اینجا مشهد اردهال. شیشه نازک تنهایی سهراب سپهری. نمی خواهیم شرمنده اش شویم. نمی خواهیم ناخواسته شیشه نازک تنهایی اش بشکنیم. شاید نخواهد ما را در تنهایی خود شریک کند. هر چند ما سال هاست او را شریک شادی و غم خویش کرده ایم و بارها به کنج خلوتش پناه بردیم و بارها خلوت نشین خلوتگاه ما شده است.
    
    خود خواسته است که در اینجا بیارامد. کاشان تنها جایی است که به او آرامش می دهد. به همین دلیل پس از مرگش او را به مشهد اردهال کاشان کنار حرم مطهر امامزاده سلطان علی بن محمد بردند و به خاک سپردند. روی قبرش نوشته است:
    
    «به سراغ من اگر می آیید
    نرم و آهسته بیایید
    مبادا که ترک بردارد
    چینی نازک تنهایی من.»
    فلسفه پاورچین رفتن ما هم این است. اما اینجا دیگر پایان تعقیب و گریزماست. ما را به این گوشه تنهایی او دیگر راهی نیست. بنابراین از ما به سپاسی و درودی که آرام در گوشش زمزمه می کنیم و باز می گردیم.
    اگر دومین جمعه مهر ماه خود را به مشهد اردهال رسانده باشی، الان باید آرام آرام سهراب و شیشه نازک تنهایی اش را ترک گویی و به اهالی کاشان بویژه اهالی فین این شهر بپیوندی برای انجام مراسم 1300ساله قالیشویان. مراسم عزاداری نمادین قالیشویان اهالی فین کاشان، خود قصه ای مفصل است. بنابر این راه خود را ادامه می دهیم و به سوی نیاسر راهسپار می شویم.
    
    نیاسر «شهر سبز» کویر
    از دل جاده که چشم را به دور دست می دهی، جایی نگاهت گیر می کند. بر یک بلندی، نخستین چیزی که در دل چشمانت نقش می گیرد، آتشکده نیاسر است. اینجاست که می دانی تا «شهر سبز» راهی نداری و بزودی خود را در میان خانه های قد و نیم قد شهر و دیوارهای کاهگلی اش می یابی.
    خانه هایی ایستاده و نیم ایستاده، شیاردیوار، نشان از ردپای باران کویری دارد.
    و درختان، زمرد گنجی میان خانه ها، شیطان دختر های سبزپوش، یله برحصار خانه ها داده اند و سرانگشتان سبزفامشان نوازشگر گونه های داغ رهگذران است، گویی شرم از عذار عاشقی به کمین نشسته را می روبند.تاک های آویخته بردیوار، با آرامشی پرناز، خویش را به سر و روی رهگذران کوچه باغ های نیاسر می کشانند.
    رها می شویم پیش از هر چیزی می خواهیم هوای سالم کوچه باغ های شهر که به دلیل سرسبزی به «شهر سبز» معروف شده است، حواله ریه های سوخته از زندگی سربی و سیمانی کنیم. رها می شویم در کوچه های کاهگلی و چشم می دوزیم به باغ هایی که صاحبخانه در را روی غیر و آشنا باز گذاشته است.
    دمی بر سکوی جلوی خانه کاهگلی دل به خاطره ای خاک گرفته می سپاریم، در کوچه باغی که می رود تا در لایه لایه ذهن مردمان این دیار جاودانه شود.
    
    تقویم آفتابی باستانی


    بربلندای این خاطرات خاک گرفته، آتشکده نیاسر، یادگار اواخر دوران اشکانی، زاده پیوند سنگ و گچ، گنبدوار چهارطاقی در دل کوه زده و برفراز تالار (بخش بالایی نیاسر) به نظاره نشسته است.
    وارد نیاسر که می شوی، یک راهنمای محلی هست که اطلاعات خوبی دارد اما برای دیدن آتشکده پا به پای ما نمی آید. همراهان همه خانم هستند و او یک مرد جوان که با سرانگشت، مسیر آتشکده را نشان ما می دهد و خود میان مردمش می ماند. آرام خود را به بالامی کشانیم و من یاد حرف های «رضا مرادی غیاث آبادی» می افتم که این چارطاقی را نه یک آتشکده که یک تقویم باستانی می داند.
    به اعتقاد این پژوهشگر، چارطاقی نیاسر بنای علمی ایران باستان و یکی از معدود تقویم های آفتابی سالم باقیمانده در ایران و جهان است.
    براساس مطالعات وی، این چارطاقی همچون یک تقویم خورشیدی، بدرستی طلوع نخستین خورشید زمستانی را که به «انقلاب زمستانی» و «شب چله» شهرت دارد، نشان می دهد. همین پژوهش ها بسیاری را برای تماشای نخستین طلوع خورشید زمستانی هر سال به این منطقه می کشاند.
    همه آنچه در این بلندی به تماشا نشستیم، همین چارطاقی نبود. اگر زمان صرف کنید و حوصله به خرج دهید و از آشنایان محلی بپرسید، حتما شما را به سوی یک چشمه طبیعی و درختی خشکیده که نزدیک به 2000 سال از عمرش می گذرد، راهنمایی می کنند.
    برفراز چشمه، نیایشگاهی ناشناخته بوده که کاملاتخریب شده و چند دهه پیش مسجدی به جای آن ساخته شده است. تا پیش از سال 70 نیز ساعت آفتابی سنگی در 200 متری جنوب شرقی چارطاقی بوده که در این سال تخریب می شود و دیگر نشانی از آن نیست. اگر همچنان به کاوش ادامه دهی، نگاهت به بازمانده هایی از دیواری ساده با قدمت نامشخص در فاصله 50 متری پیرامون بنا و در ارتفاعی پایین تر از مسیر پرتوهای خورشید بامدادی و شامگاهی می رسد. چارطاقی را پشت سر می گذاریم و به بخش تالار که بخش بالایی شهر نیاسر است، وارد می شویم.
    تاک های آویخته بردیوار، با آرامشی پرناز، خویش را به سر و روی رهگذران کوچه باغ های نیاسر می کشانندتالار پوشیده در حریم نسیم گون گلاب، نشسته برپای آتشکده و لمیده بربلندای داراب (بخش پایینی نیاسر) و داراب افتاده در پای تالار، در سایه ساز سبز درختان روزگار می گذراند.
    در دل تالار، تن از غبار ره می شوییم و تمنای سایه های زمردگون باغ های تالار را برای یک تن لبریز از خستگی جوابی در خور می دهیم و ... آبی بلند، بی هیچ نقطه ای از تردید، خلوت ما را می آراید و صدای پای آب ...
    
    در دل غار رئیس


    در دل این تخت زمرد زده گل به چمن، غار نیاسر یا آنچنان که مردمش می خوانند، غار رئیس، غار ریس و یا غار تالار ما را به گشودن رازی نهفته در قعر زمین می خواند.
    انسان دیرینه این دیار، دل زمین را با سرانگشتانش پیچ و تابی شگرف داده و راز خویش را گودال گودال در قعر 40 متری زمین مدفون کرده که امروزه نه تاریخ آفرینشش برما معلوم است و نه فلسفه ساخت آن.
    نقل ها درباره غار نیاسر بر 2 گونه است، بسیاری آن را جان پناه رمیدگان از جور زمانه می دانند و دیگرانی آن را خلوتگاه یار جاودانه، شیشه نازک تنهایی فرزند آدمی.
    ما نیز برآنیم نرم و آهسته به سراغشان برویم تا مبادا ترک بردارد شیشه نازک تنهاییشان و... در زمین فرو می رویم، تا اگر جای پایی دیدیم، مسافرکهن این دیار را از پی برویم.
    راحت نمی شود این مسیر را پیمود. چهاردست و پا و آرام غار را می گشایم. از جمعیت 40 نفری که برای دیدار نیاسر آمدیم تنها نزدیک به 10 نفر حاضر می شوند که وارد غار شوند.
    غار دارای مسیرهای کوتاهی هم هست که اگر بدون راهنما بروید، حتما گم می شوید.
    غار در مسیری 1200 متری تا 40 متر عمق زمین را می شکافد و ما نیز سینه به سینه خاک، پس از پیمودن این مسیر، در آستانه در مدور غار، داراب با خانه های لبریزی از سرسبزی درختان در دل چشمانمان می نشیند و آبشار نیاسر به کرشمه ای در گوشه دیدگانمان.
    به مدد آبشار، غبار ره از تن می گیریم و ساعتی بر لب جوی روان از آبشار می نشینیم و... آبشار نیاسر، شیدایی بگریخته، آویخته بردامان تالار و نشسته در چشمان داراب، «گره زده است سایه ها را با آب و شاخه ها را با باد» و با رقصی زیبا، این رگ ناآرام کویر، به پیچ و تابی سیمگون، زیر و بم زندگی را زمزمه ای سبز بخشیده است. جان گرفته از دامان تالار، با چرخشی نازدار و عروس وار برپای داراب بوسه زده است و اینک داراب پوشیده در شولای سبز درختان سرو قامت به یک نگاه، در دل چشمانت می نشیند.
    بربلندای این خلوتگاه دلخواسته، معماری به جای مانده از دوران قجری، نشسته بر لبه تالار، جان به در برده از زلزله سال 1359 و ایستاده برفراز داراب، گردن افراشته خویش را به رخمان می کشاند. دم غروب است و باید کویر کاشان با شاهکار زمردگونش را رها کنیم و رو به سوی شهر خود نهیم اما تا رسیدن به شهر و دیار خویش، چند بار با خود تکرار می کنیم، این آخرین سفر ما به کویر کاشان نخواهد بود.
    
   منبع:
      جام جم، شماره 2679 به تاریخ 15/7/88، صفحه 14 (جامعه)

زهرا کشوری

لينک      نظرات ()      

آخرين مطالب
موضوعات
(٦۳) آهنگها (٤) استان 'گلستان (۱) استان خراسان رضوی (٢) استان خراسان شمالی (۳۱) استان آذربایجان (۱) استان آذربایجان شرقی (٤) استان آذربایجان غربی (٢) استان اردبیل (٧) استان اصفهان (۱) استان البرز (٤) استان بندرعباس (۱) استان بوشهر (۱) استان تهران (٢٦) استان تهران 1 (۱۱) استان خراسان رضوی (٤) استان خراسان شمالی (٢) استان خوزستان (٢) استان زنجان (۱٢) استان سمنان (۱) استان سیستان وبلوچستان (۱) استان شمال خراسان (۱۱) استان فارس (۸) استان قزوین (۱۳) استان قم (۳) استان گرگان (٥) استان گلستان (٢) استان گیلان (٦٧) استان گیلان1 (٧) استان لرستان (۱) استان مازندران (۸) استان همدان (۱) استان کردستان (٧) استان کرمان (۳) استان کرمانشاه (۱۱) استان یزد (٢) بخش خورگام (۸) بخش خورگام 1 (٢٥) بخش خورگام 2 (۳٦) بخش خورگام 3 (٢٦) بخش خورگام2 (٢٠) بخش رحمت آباد (۱٧) بخش عمارلو (۳٧) تاریخ ایران (۸) تاریخ ایران2 (۱٢) تاریخ ایران3 (٦) تاریخ ایران4 (٥) تاریخ ایران5 (٥٠) حیوانات (٢) داروهای گیاهی (۱۱) دیلمان (٢۱) دیلمان 1 (٦) رودبار (۸) رودبارجنوب (۱) روستاها (٤) روستاهاشگفت انگیز (٥) سوسف (٢٠) سوسف 1 (۱۳) سوسف1 (٩) شعر (۱٤) شعر1 (۱۳) شعر2 (۱۳) شعر3 (۱۱) شعر4 (۳٥) شگفت انگیزترین گلها (٢) شهرستان رودبار (۱٤) شهرستان رودبار 1 (۱۱) شهرستان رودبار1 (۳۳) عکس ها (٢۱) عکس ها2 (٩) عکس ها3 (۱٧) عکس ها4 (۱۳) عکسها 5 (٦٦) عکسها6 (۱٥) غذاها (٥) غذاها 1 (۸) فیلم (۱) ماه رمضان (۱٠) مذهبی (٩) مذهبی 1 (۱٠) مذهبی 2 (۱٥) مذهبی2 (۱) مذهبی3 (۱٠) مذهبی4 (۱٧) مذهبی5 (۳٠) کردهای کرمانج شمال خراسان (٤) کردهای کرمانج عمارلو (۱٢)
لينک دوستان
سرزمین آسمانی ما دیلمستان زیتون خبر شــهـرداری بـــــره ســــر سایت روستای دشتویل سایت گوفل خورگام پایگاه خبری هفـت شـــهر نـیـــوز شهرداری منجیل پایگاه خبری تحلیلی کلارنا آهنگ کرمانجی روستا لیاول سفلی روشنگر علیرضا دولتی دشتکان قلب سفیدرود ماهین نیوز خدمات کامپیوتری سهیل عمــــــــــارلـــــــــــــــو نــــــــــــوای رودبـــــــار روستاي زيباي خــــــــــرمكـــــــــوه بخش عـــــــــمارلـــــــــــو سرزمین مه و خورشید دهكده خاطرات(داماش) منجیل نیوز الله مزار کرد کرمانج زبان قوچان شارشار شهادت ســـــــرا خدایا به تو پناه میبرم امامزاده عباس (ع) چهارمحل روستای پاشاکی روستای حشمت آباد چمبل پاکده دوستانه روستای زیبای جـــو بـــــن روستای جوبن هفته نامه شکوفه های زیتون سرزمینی به نام طالکوه ازتبار یــــــــــــــــــــــاس کرمانج تاریخ کرد.هنرمندان موسیقی خراسان بــــاران بـــبـــار...کرمانج شیروان خورگام گیلان سایت تخصصی کردی کرمانجی پورتال خبری جوانرود هوال هیات محبّان الزهراءبسیج چهارمحل مشق شیدایی برارود روستای من چلکاسر دست نوشته ها یک خبرنگار بيــــــــــــــــان شاعر حسین تقدیسی روستای سیبن خورگام روستای انارک______ول بهشت کمشده لیاول میکال فریاد جام مارلیک روستای پاکده روستای نوده خورگام صدای پشتکلا جلیسه دهکد ه عشق راه ما انوش اکبـــــــــــــــری یه دهات داریم هیشکی نداره روستای برارود علي ولي الله كركان بندر انزلي سه رياس قاصدك هان چه خبر آوردي ؟ تاریخ ماتاریخ وتمدن ایران جهان باستان روستای صیقلده خورگام موسيقي نبض زندگي بره سر رودبار جعفرآبادخلخال (كرمانج) ما سه تا کردان شیراز كلبه تنهايي من روستاي پاكده دهياري معدن سنگرود شكوفه هاي گيلاس قوم بزرگ كرمانج روستای کوشک الموت سایت بهراه روستا ي شيركده زيباترين شعر بــاغــبــانــی ســــبـــز قوشخانه سرملی وچهابرمحل دانش پراکن (بزرگترین تارنگار دانشی پارسیان) قوچان روستای کلایه رودبار وبلاگ روستای ناش مجله خبری فارنک بیمه ملت نمایندگی۲۷۴۱- خدایا دوست دارم پایگاه فرهنگی مذهبی علویان شیرکده سمل قدیم (زندگی) روشن تر از خاموشی چراغی ندیدم وبسایت پیرکوه ققنوس روستاي دودر شهرستان سيربك رئین بجنورد خراسان شمالی روستاهای زیبای گیلان دوسالده خسته ازروزگار zerd welati min - زه رد وه لاتئ من : روستای زرد در استان خراسان شمالی قطره ای زاسمان چکیدبه زندگی آپلودسنتر فارس لرن http://textlink.ir عینک سه بعدی پیک8 سایت آپلود7 ابزار نمایش اسلایدر تصاویر کرم باله آ اطلس تاریخی ایران پیش ازاسلام پیکو فایل روستای نخودتپه همجوار کوه سهیل(سی ویل) موسیقی کرمانجی روستای چاپارخانه گیلان تاریخ گیلان ومازندران عشایر ، رنگواره های یک رنگ اخبار فناوري اطلاعات شبکه دوستان بهشت من شبکه اجتماعي ادبيات جهان