درباره ما
علی اکبری لیاولی

راهنماي وبلاگ
سايتهاي کاربردي سايتهاي خبري سايتهاي استان گيلان
کوچاندن کردهای کرمانج به عمارلو نويسنده: علی اکبری لیاولی - دوشنبه ٩ تیر ۱۳٩۳

حرکت کردهای کرمانج به شهرستان رودبار زیتون

(مقدمه)

زبان وسیله بیان عقاید وافکار با استفاده از اصوات موزون است زبان شناسنامه هویت ملتهاست که به بالندگی میرسد ورشد میکند ومتحول میشود.در زمانها ومکانهای مختلف دگرگون ودر اثر اختلاط فرهنگهای گوناگون تغییر میکند

{هرودوت می نویسد} در ازمنه کهن از قوم ماد که نام آنها در کتیبه های میخی بیستون نیز آمده یاد کرده است که اگر اوستا را منبع وما خذ قرار دهیم میتوان زبان اوستا بویژه گاتها را زبان مادها دانست .در اوستا کلمات بسیاری میتوان یافت که هنوز هم در زبان کردی امروزی باقی مانده و مورد استفاده قرار میگیرد.

در باره زبان کردی و ریشه آن منابع تاریخی چه میگویند؟مینورسکی مینویسدکه تمام لهجه های باز مانده در زبان کردی از زبان پایه قدیم ونیرومندی نشاط گرفته وآن زبان مادی است وعقیده دارد که گائه زرتشت به زبان مادی سخن می گفته که زبان کردی یکی از شاخه های زبان ایرانی است از باقی مانده های زبان ماد است.

وهمچنین در یکی از کتیبه های سر جون ملک آشور که به خط میخی است لغت کردو یا کاردو(گرد)به معنای شجاع آمده است.

  احمد کسروی دراین باره مینویسد طایفه هایی که در کوهستانهای غربی ایران از حدود آسیای صغیر تا خاک فارس نشیمن داشتند اکثرا کرد نژادهستند.پرفسور سایس میگوید:مادها عشایر کرد بوده ودر شرق (غربایران امروز)سکونت داشته وولایت آنها تا جنوب دریای کاسپین ادامه داشته است وزبان آنها آریایی واز نژاد خالص آریایی هستند.پس میتوان نتیجه گرفت کردهای امروزی نمایندگان مادها وسومین سلطنت بزرگ شرق هستند.دکتربهزاد خوشحالی:زبان کردی از زبانهای غنی وزنده جهان بوده است از لحاظ آهنگ وسبک وصوت تنها یک رقیب در کنار خود میبیند و آن زبان فرانسوی است.

 تاریخی کردکرمانج به رودبارزیتون.gif3.jpg

درمقدمه ای بر تعریف زبان کردی که در بالا ذکر شد به سراغ لهجه های کردی شمالی که زیر مجموعه زبان کردی است میپردازیم,

گویش کرمانجی شمالی شامل لهجه های(قوچانی,بادینانی,بوتانی,آشتیانی,حکاری,بایزیدی,شمدینانی,جزیره ای ),است.گویش قوچانی زیر شاخه ای از لهجه کردی کرمانجی شمال است وحوزه ی جغرافیایی آنها در خراسان شمالی مانند شهرهای بجنورد,اسفراین,قوچان,چناران,باجگیران,نیشابور,سبزوار,شیروان,درگز,کلات,شهرستان رودبار زیتون(عمارلو)شهر آب برطارم,زنجان,مازندران,نور,کلاردشت,کردهای سربندان دماوند,کردهای خلخال را شامل میشود.وگویش کرمانجی شمالی بیش از بیست  وپنج میلیون نفر گویشور کرد در جهان دارد که بیشترین رقم گویشوران کرد را رقم میزند.وحدود هفتاد درصد از جمعیت ملت کرد به این گویش تکلم میکنند.

کرمانج خراسان که در اوایل در اطراف غرب دریاچه ارومیه میزیستندودر زمان شاه عباس اول برای جلوگیری از تاخت وتاز ترکمنان وازبکان به مرزهای خراسان شمالی انتقال داده شده بودندکه از سه ایل زعفرانلو,شادلو,قراچورلو,تشکیل میشدند.که بزرگترین آن ایل زعفرانلو بود که از ایلات بزرگ ومتعددی تشکیل شده بودوریاست دیگر ایلات کرمانج خراسان را عهده دار بود ومرکز سکونت آنان شهر قوچان بوده ومی باشد.(منبع کتاب تاریخ حرکت کرد به خراسان نوشته استاد توحدی).

 

کردها همیشه کوهستان را برای زندگی,جنگجویی,دلاوری,سلحشوری خود انتخاب میکرده اند زیرا جوانانی که در کوهستان پرورش میافتند بسیار جسور وبی باک میشدند.نترس وشجاع بودن یکی از ارکان اصلی جوانان دوران قدیم بوده است.(تاریخ گیلان رابینو:عده ای از کردها متعلق به قبیله ریشوند (رشوند)شاخه ای از ایل بزرگ به به سلیمانیه ترکیه میباشندکه در زمان شاه عباس اول به مناطق رودبار (محمد زمان خانی )کوچانده شدند که رییس قبیله رشوند حسین  علی خان فرزند محمد علی خان ابن زمان خان بود وتیره وشاخه ای که از قبیله رشوند جدا گشته بنام سیاه گلی از عده ای چادر نشین تشکیل شده بود وطایفه رشوند در الموت ,ناوه کلیشم,کاکوستان ,رودبار شهرستان,بهرام آباد,دهدوشاب,وعده ای هم در خورگام سکونت دارند )

کرمانجها آزادی خود را در کوههای پر فراز ونشیب بر همه چیز ترجیح میدادندواز محرومیتها وسختیهایی که به ازای استقلال خود میکشیدند بر خود می بالیدند.مردمان نام آور کرمانج از دلیرترین,سلحشورترین,آزاده ترین فرزندان ایران زمینند.که در جهت  حفظ استقلال وطن خود تمام رنج وسختی وناگواریها را بر خود خریده ومهاجرت آنها به دیار رودبار نیزدرراستای همین مقصود بوده است که با ایثار جان ومال وفرزندان خود از مرزها ی این خطه ی وسیع دفاع کرده اند وحفظ سرزمین دیلمان در آغوش وطن را با ضرب شمشیر وسلاح مقابله نموده اند

(.در سال 1141هجری نادرشاه افشار سفیری نزد روسها که ولایات شمالی ایران را اشغال نموده بودند فرستادوتخلیه آنجا را خواستار شد وآنها نیز که در مدت 12 سال اشغال نواحی گیلان جز تلفات ناشی از بیماریهای بومی تقریبا چیزی عایدشان نشده بود به ترک آن نواحی رضایت دادندبه شرط آنکه آنجا بدست قوای عثمانی نیافتد.در دفع شورش ابدالی نادر توانست با استفاده از اختلاف بین طوایف موفق شد آنها را وادار به اطاعت نماید.تاریخ روزگاران نوشته دکتر زرین کوب)

کوچاندن کردان کرمانج به خورگام:ولایت خورگام در 40 کیلومتری شهرستان رودبار واقع است منطقه زیبا وزر خیز با چشمه ساران جوشان باآب وهوای معتدل ومطبوع در ارتفاع حدود 1800متر بالاتر از سطح دریاواقع است وتمام روستاههای این سرزمین کوهستانی ودر بخشی از البرز جنوب غربی امتداد دارد ومنطقه ای که دو قوم دیلم وکرد کرمانج را در خود جای داده است.دیلمیان ساکنین نخستین وکردها مهاجرند وکردها به لهجه کرمانجی ودیلمیان به زبان دیلمی سخن میگویند

وقتی به سمت جاده خورگام که میگذریم انگار جاده ما را گم کرد وگم شدیم وخود را در قطعه ای از بهشت یافتیم بهشتی روی زمین که زیباییهایش را به رخ مسافران تازه واردمیکشداین بهشت زمینی داستانهایی دارد از اهالی دیروز که دیر زمانی در این دیار زندگی میکردندوزیبایی خیره کننده این سرزمین کهن رودبارومردمان کوچنده بسیاری را به سوی خود کشانده وپایبند شان کرده است.

  تاریخی کردکرمانج به رودبارزیتون.gif

::قوم عمارلو::نام عمارلو برگرفته از نام یکی از اقوام کرمانج است واین قوم زیر شاخه از ایل بزرگ زعفرانلو است.قوم عمارلو درسال 1141 حدودا 300 سال پیش توسط نادر شاه از مناطق خراسان بزرگ  خصوصا از امارلو ودشت ماروسک(تحت جلگه ) در 60 کیلومتری نیشابور به شهرستان رودبار برای دفاع ا ز مرزهای شمالی استان گیلان در برابرقوای روس کوچانده شدند واین قوم با ورود به منطقه خورگام نام آن را به عمارلو (انبار لو-امارلو)تغییر دادند که حدودا همین شهرستان رودبار زیتون کنونی است.

وسیع ترین گستره عمارلو در زمان افشاریان بوده که از کرانه های دریای قزوین گرفته تا منطقه تنکابن وقسمتی از زنجان وطارم را نیز در بر میگرفت.عمارلوییها ساکنان دوسوی رودخانه شاهرود که شامل روستاههای عمارلووبابامنصوری می باشند.روستاههایی که در ساحل راست رود شاهرود قرار گرفته اند به نام بابا منصوری معروفند.

 تاریخی کردکرمانج به رودبارزیتون.gif2.gif

آنگاه که بی ریا در کنار قوم عمارلو نشستی با دل وجان دوستت خواهند داشت تا ابد مهمان نوازی,صداقت ‘جنگجویی وغیرت گوشه ای از خلق وخوی مردوزن ایل زعفرانلو است ایلی که همیشه رسم ونامشان در غیرت وجنگاوری خوش درخشیده است گرچه شاید با شنیدن نام زعفرانلو یک طایفه در ذهن شما خطور میکند اما این ایل از طایفه های کوچک وبزرگ تشکیل شده است .

 تاریخی کردکرمانج به رودبارزیتون.gif4.gif
که مشهورترین آن قوم عمارلو می باشد در کل آنچه تا حدودزیادی عشایر را از سایرین متفاوت می کند نحوه زندگی ویکجا نماندن آنهاست .طایفه عمارلو پنج ماه از سال را ییلاق وبقیه سال را در قشلاق میگذرانند .
 
 
البته در زمانهای گذشته برخی از عمارلویهابا تغییر نحوه زندگی وآداب‘رسوم‘در شهر وروستا روی آورده بودند وخانه های مدرن راجایگزین چادرهایی که از موی بز که به رنگ سیاه بافته میشد وبه آن سیاه چادر می گفتند کرده بودند اما از قومی که همیشه با طبیعت مانوس بوده است نباید انتظاری جز شادابی داشت این قوم علاقه عجیب وزیادی به جشن وسرور (لیستکی)دارند شاید این خود به نوعی رمز ماندگاری بخشی از فولکوروفرهنگ آنهاست ویکی از عناصر فرهنگی قوم عمارلوکه جلوه خاص ورنگینی دارد وشاید نخستین چیزی باشد که نگاه غریبه ها را به خود جلب می کند پوشاک زنان قوم است پوشاک زن کرمانج عمارلو شاخصه ها ی منحصر بفرد است که نوع پارچه ‘زینت ها ‘نامهاوپردازش رنگ از جمله این ویژگیهامی باشداین لباس از سه تیکه کراس keras(پیراهن )درپه(دامن)جریدقه(جلیقه)تشکیل میشود.قسمت بالا تنه که پیراهنی ساده وبلند وبدون یقه میباشدبه آن کراس می گویند وبه دامن رنگی به لهجه کرمانجی درپه گفته می شود.جریدقه پوششی از جنس پارچه مخملی میباشد که بر روی کراس پوشیده میشود جریدقه از پارچه مخمل که معمولا بارنگ سیاه وسکه های تز یینی که در اصطلاح کرمانج دراوگفته می شود بر روی آن دوخته میشود.سکه های متعددبر روی آن هنگام راه رفتن صدایی موزون تولید میکند به حاشیه یقه ‘جیبها وسر آستین ها نوارهایی زیگزال میدوزند.زن کرمانج برای پوشش سر از چار قد وشالی مخصوص استفاده میکنند
 
این سرپوشها حتی روی چهره زن به جز چشم را می پوشاند.اما متاسفانه این آداب ورسوم در نیم قرن گذشته از بین رفته وبه فراموشی سپرده شده است .
سپاه عظیمی به سر پرستی عده ای غیور مردان کرمانج که به تنگه منجیل  آمدند از سپاهیان آن دوره میتوان ولی خان امارلویی ؛محمدخان؛ در جیرنده‘روشن سلطان در جلیسه ومحمد رضا کلانتر در سرمل ‘رستم خان در منجیل‘شابنده در فاراب‘ذوالفقار خان در دیلمان ‘حق وردی خان در رودبار‘ شاقلان خان در نورالعرش‘وپیرامون ‘کاظم خان در الموت ‘عطا خان سلطان فرزند احمد خان درپیر کوه‘اسفندیار خان(بیگ)در لیاول علیا می توان نام برد .
 
عمارلوییها به قبایل متعددی تقسیم شده اند که عبارت بودند از قبیله کرانلو در دیار جان ‘استاجانلو ‘بیجانلودر پیرکوه ‘بیشانلو درجیرنده ‘شمخانلو ‘مزدگانلووعمارلو در انبوه وخورگام وجمخانلودر منجیل وطایفه برامکله ‘حاتمی پیراصلو‘عمارلو در رحمت آباد وآنسوی رودخانه سفیدرود سکونت داشتندواز تیره های ایل عمارلو میتوان مزدکانلو آمیخته با عمارلو وطایفه ازلو ‘پایی‘ارتکانلو در دشت ماروسک نیشابور وبگیارلو در روستای امارلو از توابع نیشابور وارتکانلو در روستای ارتیان از توابع شهر در گز نام برد .کردهایی که در شهرستان رودبار و پیرامون ‘شهرستان طارم ‘رودبار الموت‘شهرستان سیاهکل وشهرستان تنکابن مرکز کرد نشین استان گیلان شمرده میشوند.
ودرنتیجه تیره های بزرگ کرد زبان همچون عمارلو در سر تاسر این مناطق حضور انبوهی دارندوکردهای زنجان تا منطقه تاکستان قزوین عبارتند از زعفرانلو‘ارامانلو‘کیوانلو‘قراچورلو‘عمارلو‘شادلو‘باوه نور‘چمشگزک و....در این مناطق سکونت دارندوکردهای قزوین تا پیرامون لوشان عبارتند از طایفه چگینی ‘جلیلوند‘مافی‘رشوند‘کاکاوند‘باجلانی‘پاپلی‘قیاسوند ‘کرمانی‘ولی یاری...می توان نام برد.در جای جای این سرزمین را زورمزهایی نهفته است که تامل در هر یک از آن چشمانت را به اسرار یک سرزمین تازه باز میکند وهیجان همه وجودت را تسخیر می کند وداستانها وافسانه های اسطوره ای تو را به دنبال خود میکشد اینجا خورگام است مهد نام آوران اسطوره ای وسر زمین دلاوران وجنگجویان مردان دیلمی که قدمتی به اندازه تاریخ ایران دارند باید گوش وجان سپرد به راز ورمزهایش ودیده گشود بر همه شاهکارهای طبیعتش واینها همه وهمه نشانه هایی از زیبایی های خالق یکتاست.
لينک      نظرات ()      

آخرين مطالب
موضوعات
(٦۳) آهنگها (٤) استان 'گلستان (۱) استان خراسان رضوی (٢) استان خراسان شمالی (۳۱) استان آذربایجان (۱) استان آذربایجان شرقی (٤) استان آذربایجان غربی (٢) استان اردبیل (٧) استان اصفهان (۱) استان البرز (٤) استان بندرعباس (۱) استان بوشهر (۱) استان تهران (٢٦) استان تهران 1 (۱۱) استان خراسان رضوی (٤) استان خراسان شمالی (٢) استان خوزستان (٢) استان زنجان (۱٢) استان سمنان (۱) استان سیستان وبلوچستان (۱) استان شمال خراسان (۱۱) استان فارس (۸) استان قزوین (۱۳) استان قم (۳) استان گرگان (٥) استان گلستان (٢) استان گیلان (٦٧) استان گیلان1 (٧) استان لرستان (۱) استان مازندران (۸) استان همدان (۱) استان کردستان (٧) استان کرمان (۳) استان کرمانشاه (۱۱) استان یزد (٢) بخش خورگام (۸) بخش خورگام 1 (٢٥) بخش خورگام 2 (۳٦) بخش خورگام 3 (٢٦) بخش خورگام2 (٢٠) بخش رحمت آباد (۱٧) بخش عمارلو (۳٧) تاریخ ایران (۸) تاریخ ایران2 (۱٢) تاریخ ایران3 (٦) تاریخ ایران4 (٥) تاریخ ایران5 (٥٠) حیوانات (٢) داروهای گیاهی (۱۱) دیلمان (٢۱) دیلمان 1 (٦) رودبار (۸) رودبارجنوب (۱) روستاها (٤) روستاهاشگفت انگیز (٥) سوسف (٢٠) سوسف 1 (۱۳) سوسف1 (٩) شعر (۱٤) شعر1 (۱۳) شعر2 (۱۳) شعر3 (۱۱) شعر4 (۳٥) شگفت انگیزترین گلها (٢) شهرستان رودبار (۱٤) شهرستان رودبار 1 (۱۱) شهرستان رودبار1 (۳۳) عکس ها (٢۱) عکس ها2 (٩) عکس ها3 (۱٧) عکس ها4 (۱۳) عکسها 5 (٦٦) عکسها6 (۱٥) غذاها (٥) غذاها 1 (۸) فیلم (۱) ماه رمضان (۱٠) مذهبی (٩) مذهبی 1 (۱٠) مذهبی 2 (۱٥) مذهبی2 (۱) مذهبی3 (۱٠) مذهبی4 (۱٧) مذهبی5 (۳٠) کردهای کرمانج شمال خراسان (٤) کردهای کرمانج عمارلو (۱٢)
لينک دوستان
سرزمین آسمانی ما دیلمستان زیتون خبر شــهـرداری بـــــره ســــر سایت روستای دشتویل سایت گوفل خورگام پایگاه خبری هفـت شـــهر نـیـــوز شهرداری منجیل پایگاه خبری تحلیلی کلارنا آهنگ کرمانجی روستا لیاول سفلی روشنگر علیرضا دولتی دشتکان قلب سفیدرود ماهین نیوز خدمات کامپیوتری سهیل عمــــــــــارلـــــــــــــــو نــــــــــــوای رودبـــــــار روستاي زيباي خــــــــــرمكـــــــــوه بخش عـــــــــمارلـــــــــــو سرزمین مه و خورشید دهكده خاطرات(داماش) منجیل نیوز الله مزار کرد کرمانج زبان قوچان شارشار شهادت ســـــــرا خدایا به تو پناه میبرم امامزاده عباس (ع) چهارمحل روستای پاشاکی روستای حشمت آباد چمبل پاکده دوستانه روستای زیبای جـــو بـــــن روستای جوبن هفته نامه شکوفه های زیتون سرزمینی به نام طالکوه ازتبار یــــــــــــــــــــــاس کرمانج تاریخ کرد.هنرمندان موسیقی خراسان بــــاران بـــبـــار...کرمانج شیروان خورگام گیلان سایت تخصصی کردی کرمانجی پورتال خبری جوانرود هوال هیات محبّان الزهراءبسیج چهارمحل مشق شیدایی برارود روستای من چلکاسر دست نوشته ها یک خبرنگار بيــــــــــــــــان شاعر حسین تقدیسی روستای سیبن خورگام روستای انارک______ول بهشت کمشده لیاول میکال فریاد جام مارلیک روستای پاکده روستای نوده خورگام صدای پشتکلا جلیسه دهکد ه عشق راه ما انوش اکبـــــــــــــــری یه دهات داریم هیشکی نداره روستای برارود علي ولي الله كركان بندر انزلي سه رياس قاصدك هان چه خبر آوردي ؟ تاریخ ماتاریخ وتمدن ایران جهان باستان روستای صیقلده خورگام موسيقي نبض زندگي بره سر رودبار جعفرآبادخلخال (كرمانج) ما سه تا کردان شیراز كلبه تنهايي من روستاي پاكده دهياري معدن سنگرود شكوفه هاي گيلاس قوم بزرگ كرمانج روستای کوشک الموت سایت بهراه روستا ي شيركده زيباترين شعر بــاغــبــانــی ســــبـــز قوشخانه سرملی وچهابرمحل دانش پراکن (بزرگترین تارنگار دانشی پارسیان) قوچان روستای کلایه رودبار وبلاگ روستای ناش مجله خبری فارنک بیمه ملت نمایندگی۲۷۴۱- خدایا دوست دارم پایگاه فرهنگی مذهبی علویان شیرکده سمل قدیم (زندگی) روشن تر از خاموشی چراغی ندیدم وبسایت پیرکوه ققنوس روستاي دودر شهرستان سيربك رئین بجنورد خراسان شمالی روستاهای زیبای گیلان دوسالده خسته ازروزگار zerd welati min - زه رد وه لاتئ من : روستای زرد در استان خراسان شمالی قطره ای زاسمان چکیدبه زندگی آپلودسنتر فارس لرن http://textlink.ir عینک سه بعدی پیک8 سایت آپلود7 ابزار نمایش اسلایدر تصاویر کرم باله آ اطلس تاریخی ایران پیش ازاسلام پیکو فایل روستای نخودتپه همجوار کوه سهیل(سی ویل) موسیقی کرمانجی روستای چاپارخانه گیلان تاریخ گیلان ومازندران عشایر ، رنگواره های یک رنگ اخبار فناوري اطلاعات شبکه دوستان بهشت من شبکه اجتماعي ادبيات جهان